Τα παιδιά που μεγάλωσαν απότομα μιλούν για ένα διαφορετικό κρυφτό...

Γερμανική Κατοχή και Έλληνες Εβραίοι, μια ιστορία που δεν βρήκε το χώρο που της αξίζει στην Ιστορία. Η Θεσσαλονίκη είχε έναν πολύ μεγάλο αριθμό Εβραίων, περίπου 50.000 μέσα σε πληθυσμό 250.000 κατοίκων. Οι Γερμανοί έφτασαν πρώτα εκεί, η Αθήνα ήταν ακόμη υπό Ιταλική κατοχή.
Στην αρχή ο φόβος ήταν υπόκωφος, κάτι περίμεναν, αλλά ακόμη τίποτε δεν είχε συμβεί. Μέχρι τη στιγμή που οι Εβραίοι έπρεπε να "δηλωθούν", ώστε να καταγραφούν σε λίστες και να μετακομίσουν στο γκέτο που δημιουργήθηκε γι' αυτούς. Τους επέβαλλαν να φορούν ένα αστέρι στο πέτο για να τους ξεχωρίζουν κι έτσι ξαφνικά έγιναν στιγματισμένοι για κάτι που δεν μπορούσαν να καταλάβουν.
Στην Κρήτη μία από τα ίδια, άνθρωποι που ως τότε δεν είχαν ασχοληθεί με την πίστη ή την καταγωγή τους, την όποια διαφορετικότητα, βρέθηκαν κυνηγημένοι. Μέσα σε καΐκια έφευγαν, όσοι μπορούσαν, κρυφά ή φυγάδευαν την οικογένειά τους στην Αθήνα. Η Ιταλική κατοχή ήταν μέσα στον όλεθρο μία ελπίδα, εκεί τουλάχιστον δεν τους κυνηγούσαν, δεν τους ξεχώριζαν. Το μη χείρον, βέλτιστον.
Στα Γιάννενα οι άνθρωποι ζούσαν αρμονικά, το σχολείο και η Συναγωγή ήταν στο τέλος της Μεγάλης Ρούγας. Τα νέα για τον κίνδυνο έφτασαν κι εκεί, όσοι μπόρεσαν κατέβηκαν στην Αθήνα, αλλά και πάλι κρύβονταν. Άλλαξαν ονόματα, ζούσαν με το φόβο και σαν φυλακισμένοι.
Κι οι Γερμανοί δεν άργησαν να μπουν στην Αθήνα. Ξαφνικά δεν υπήρχε πουθενά σωτηρία, τώρα πια κινδύνευαν παντού.
Στη Θεσσαλονίκη, στο κέντρο της πόλης στην Τσιμισκή, σ' ένα διαμέρισμα φιλοξενούνταν μια πενταμελής εβραϊκή οικογένεια από μία χριστιανική ενός γιατρού. 548 ημέρες κρυμμένοι, κλεισμένοι, να κοιτούν πίσω από τις γρίλιες το δρόμο για να μην τους δουν, σιωπηλοί για να μην τους ανακαλύψουν. 548 ημέρες, γιατί, όπως είπε και η Ροζίνα που τότε ως μικρό κορίτσι είχε ζήσει όλο αυτό, τον εγκλεισμό δεν τον μετράς με χρόνια ή μήνες, τον μετράς με μέρες. Μα κάθε μέρα ήταν κέρδος ζωής, γιατί ζούσαν άλλη μία μέρα.
Από εκείνο το παράθυρο πίσω από τις γρίλιες είδαν και το πογκρόμ των Εβραίων που είχαν συλληφθεί και θα οδηγούνταν στην Πολωνία. Ο πατέρας της έπεσε στα γόνατα και δάκρυσε, εκείνη παιδούλα, κοίταξε το πλήθος και μέσα σ' αυτό είδε μια μαυροφόρα ηλικιωμένη γυναίκα και την αναγνώρισε. Ήταν η γιαγιά της και μητέρα του πατέρα της. Τότε συνειδητοποίησε πόσο μεγάλη θυσία έκανε ο πατέρας της, θυσίασε την προηγούμενη γενιά για να σώσει την επόμενη...
Όποιος έκρυβε Εβραίους ήταν καταδικασμένος να τουφεκιστεί. Κι όμως, το μεγαλείο της ψυχής υπερνίκησε τον όποιο φόβο και έσωσαν τους ανθρώπους που έζησαν για να διηγηθούν αυτή τη φρικτή ιστορία.
Η Λέλα Καραγιάννη είχε 7 παιδιά. Προστάτευε και φυγάδευε Εβραίους. Οι Γερμανοί την συνέλαβαν, στο αυτοκίνητο που την οδηγούσε στο απόσπασμα εκείνη τραγουδούσε... Έσωσε αμέτρητες ανθρώπινες ζωές και δεν το μετάνιωσε μέχρι τέλους. Δεν τους πρόδωσε ποτέ. Εκείνοι της χρωστούν αιώνια ευγνωμοσύνη, τα παιδιά και τα εγγόνια τους δεν θα ξεχάσουν ποτέ σε ποιον οφείλουν τη ζωή τους.
Όταν οι Γερμανοί ανακοίνωσαν στους Ισραηλίτες ότι θα αφήσουν τα υπάρχοντά τους και μ' ένα μπόγο στον ώμο θα πάνε στην Πολωνία, αυτό που τους είπαν είναι πως θα τους δώσουν εκεί σπίτια και δουλειά. Κανείς τους δεν ήξερε για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ούτε για τα κρεματόρια. Στοιβάχτηκαν, χειρότερα κι από ζώα, στα βαγόνια και χωρίς να το γνωρίζουν όδευαν προς το θάνατο.
Ο Μάριος θυμάται τη στιγμή που είδε από τη διπλανή αυλή τους Γερμανούς να έρχονται με τον πατέρα του, τον οποίο είχαν συλλάβει, στο σπίτι που τους φιλοξενούσε για να πιάσουν και την υπόλοιπη οικογένεια. Η μητέρα του πρόλαβε να τους ειδοποιήσει να φύγουν απ' το σπίτι, αλλά η μικρή του αδερφή έβγαινε όταν είχαν φτάσει πια οι Γερμανοί. Η πιτσιρίκα πήγαινε προς το μέρος του πατέρα της, ο οποίος της γύρισε την πλάτη για να μην τον αναγνωρίσει και καταλάβουν οι Γερμανοί ότι είναι η κόρη του. Η μικρούλα σάστισε και πήγε προς το διπλανό σπίτι που βρίσκονταν τα αδέρφια της. Ήταν η τελευταία φορά που τον είδαν. Ο επόμενος σταθμός για εκείνον ήταν το Άουσβιτς.
Όταν τελείωσε ο πόλεμος περίμεναν να γυρίσει, αλλά δεν γύρισε ποτέ κι ο Μάριος δεν ρώτησε τί του συνέβη. Πριν μερικά χρόνια πήγε στο Άουσβιτς και είδε τί είχε γίνει εκεί.
Λίγο πριν το τέλος του πολέμου και την ήττα της Γερμανίας, μια ομάδα κρατουμένων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης είχε προσπαθήσει να ανατινάξει τα κρεματόρια. Μέσα σ' αυτήν την ομάδα ήταν 300 Έλληνες. Μέσα σ' αυτούς τους 300 ήταν ο πατέρας κι ο θείος του. Έβγαλε φωτοτυπίες τις σελίδες αυτέςαπ' το βιβλίο που τις περιείχε και τις μοίρασε παντού για να ξέρουν όλοι ότι ο πατέρας του "έδωσε έναν αγώνα πριν πεθάνει"...
Το 1944 ένα πλοίο γεμάτο Εβραίους, 300 τον αριθμό και ανάμεσά τους 80 παιδιά, ελληνικό πλήρωμα και Γερμανούς στρατιώτες έφευγε από την Κρήτη με προορισμό την Αθήνα και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ένα αγγλικό συμμαχικό υποβρύχιο τορπίλισε το πλοίο, το οποίο βούλιαξε οδηγώντας στο θάνατο περισσότερους συμμάχους τους, παρά Γερμανούς.
Ένας μητροπολίτης μοίραζε ψεύτικες ταυτότητες στους Εβραίους στις οποίες αναγραφόταν πως είναι χριστιανοί ορθόδοξοι για να τους σώσει από το μίσος των ναζιστών. Βοήθησε να φυγαδευτούν πάρα πολλοί Εβραίοι. Απέδειξε, εκείνη την εποχή, ότι τελικά ο καλός χριστιανός δεν κάνει διακρίσεις απέναντι στους ανθρώπους, δεν τον αφορά κάτι τέτοιο.
Η Σέλλυ έχασε 25 κοντινούς συγγενείς της, ξαδέρφια, θείους, θείες, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών.
Η Ευτυχία έκανε πάρα πολλά χρόνια να επισκεφθεί τα Γιάννενα. Δεν ήταν ίδια, οι φίλοι, οι γνωστοί, έλειπαν, τα οικεία σπίτια ήταν κλειστά και άδεια. Η Μεγάλη Ρούγα μίκρυνε ξαφνικά και το μόνο που ζήτησε από τα παιδιά της ήταν να μάθουν όποια γλώσσα θέλουν, εκτός από Γερμανικά. Δεν θα άντεχε να την ακούει μέσα στο σπίτι.
Η Ροζίνα δεν μισεί τους Γερμανούς, δεν μπορείς να περνάς τη ζωή σου μισώντας. Μισεί, όμως, όλους εκείνους που σήμερα προσπαθούν να μιμηθούν τους φασίστες του τότε.
Ο Σήφης γλίτωσε χάρη στην κουβερνάντα του την Αθηνά που έλεγε σε όλους πως ήταν το νόθο παιδί της για να τον προστατεύσει. Δεν θα πάψει ποτέ να την ευγνωμονεί για τη θυσία της δικής της νεανικής ζωής ώστε να σώσει τη δική του.
Ο Μάριος μαζεύει με την εγγονή του λουλούδια στους αγρούς και της μαθαίνει να ξεχωρίζει τις μαργαρίτες από τα χαμομήλια, τα οποία μάζευε εκείνος με τη γιαγιά του για να έχουν απόθεμα "γιατρικού" όταν γυρίσει ο καταπονημένος πατέρας του από το Άουσβιτς. Κι ας μη γύρισε ποτέ...
Μια συγκλονιστική ταινία του Βασίλη Λουλέ με μαρτυρίες πέντε επιζήσαντων Εβραίων. Ένας φόρος τιμής σε μια πλευρά της Ιστορίας που δεν αναδείχθηκε όπως της άξιζε, ένας φόρος τιμής στους σωτήρες τους, σε όλους εκείνους που διακινδύνευσαν τη ζωή τους για να τους προστατεύσουν με αυτοθυσία και μεγαλοψυχία, αλλά κυρίως με ανθρωπιά, χωρίς να τους πουν ποτέ ότι τους χρωστούν τη ζωή τους. Μια υπενθύμιση σε όλους μας ότι οι άνθρωποι δεν έχουν χρώμα, θρησκεία, φυλή, φύλο, γλώσσα, είναι απλώς και μόνον άνθρωποι. Όλα τα άλλα είναι ασήμαντα μπροστά στη ζωή και τον άνθρωπο.
Πάνω από 70 χιλιάδες Εβραίοι υπήρχαν στην Ελλάδα πριν την εισβολή των Γερμανών. Όταν έφυγαν, πάνω από 67 χιλιάδες και κάτι, είχαν χαθεί...
70 χιλιάδες άνθρωποι, εκ των οποίων οι 67 χιλιάδες έπαψαν να ζουν. Στην Θεσσαλονίκη, από 50.000 έμειναν 80 άνθρωποι.
Η Ιστορία δεν πρέπει να το ξεχνά, δεν πρέπει ποτέ να το ξεχάσει. Το ίδιο και όλοι εμείς.

Η ταινία προβάλλεται στην Αθήνα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (κινηματογράφος Λαΐς, Ιερά Οδός 48, Κεραμεικός), ενώ στη Θεσσαλονίκη στο Ολύμπιον 2- Παύλος Ζάννας (πλατεία Αριστοτέλους 10).

Trailer "Φιλιά εις τα παιδιά" σκην. Βασίλης Λουλές

Σαν παλιό σινεμά...

Λίγες ώρες πριν μπει ο Αύγουστος ένα ελαφρύ αεράκι φυσά, οι ρυθμοί της πόλης μια ιδέα πιο αργοί, στο κέντρο κόσμος περιφέρεται και περιμένει, συρμούς μετρό, λεωφορεία ή κάποιον που άργησε στο ραντεβού. Ανηφορίζουμε με χάρτη στα χέρια σαν τουρίστες και τη διαδρομή σχεδιασμένη για σιγουριά. Αυτή η ανηφόρα επιδεινώνει το αίσθημα της ζέστης, αλλά ξέρουμε ότι φτάνουμε.
Τέλος του δρόμου, αλλά πού είναι; Ρωτάμε, μας δείχνουν μία πλατεία, ανεβαίνουμε τα σκαλάκια και θα το βρούμε.
Κολωνάκι, πλατεία Δεξαμενής, παιδικές φωνές, πιτσιρίκια που τρέχουν, παίζουν, ζουν την παιδική τους ανεμελιά στην καρδιά της πόλης. Εκεί και ο θερινός κινηματογράφος με τη μυρωδιά από το ποπκόρν στον αέρα, τις γρανίτες από το μπαρ, τη σιτρονέλα να γεμίζει το χώρο για να διώχνει τα κουνούπια και το μικρό γραφείο που λειτουργεί ως ταμείο του σινεμά.
Τελικά και το Κολωνάκι μια γειτονιά είναι όπως όλες οι άλλες, ειδικά το καλοκαίρι.
Καθόμαστε στις πτυσσόμενες καρέκλες -πράσινες στο χρώμα- ανάμεσα στις οποίες ανά 4-5 θέσεις βρίσκονται κυπαρισσί σιδερένια στρογγυλά τραπεζάκια. Από τα μεγάφωνα παίζει ο "Αθήνα 98,4" και λίγο μετά τις 9μμ τα φώτα χαμηλώνουν, η μουσική σταματά και ξεκινούν τα "Προσεχώς" με τις απαραίτητες διαφημίσεις διαφόρων προϊόντων που καταντούν εκνευριστικές. Μα μετά έρχεται η μαγική στιγμή που "πέφτει" το σήμα της εταιρείας παραγωγής  και περιμένεις να ξεκινήσει η ταινία.
Η σιτρονέλα συνεχίζει να μυρίζει, αλλά τα κουνούπια ακάθεκτα τσιμπούν αδιακρίτως με αποτέλεσμα να αποσπούν σποραδικά την προσοχή από την ταινία. Είναι κι αυτό στο τελετουργικό του θερινού σινεμά.
Εκεί κάπου περνά φευγαλέα η σκέψη "λες να είναι από αυτά τα μολυσμένα με τον ιό του Νείλου;" αλλά μετά το ξεχνάς, γιατί η ταινία ρέει.
Για έναν ανεξήγητο λόγο οι άνθρωποι γελούν όλοι μαζί δυνατά, ανταλλάσσουν ματιές, δεν φοβούνται να σχολιάσουν, σαν να έχουμε αποδεχθεί συνωμοτικά άλλους κανόνες, καλοκαιρινούς.
Κοιτάς τριγύρω και βλέπεις καταπράσινα δέντρα(θα ήθελα να υπάρχει και γιασεμί για καλύτερη ατμόσφαιρα, αλλά...), αναρριχητικά φυτά, λίγο πιο μακριά μπαλκόνια και ταράτσες και ψηλά τον ουρανό, χωρίς όρια, χωρίς να σε πνίγει, αφήνοντάς σε να ανασαίνεις ελεύθερα κι ας ακούγεται το σκουπιδιάρικο που περνά...
Πρώτη φορά πήγα σε θερινό κινηματογράφο, παρόλο που έχω προ ετών παρακολουθήσει παράσταση σε θερινό θέατρο. Όνειρο ήταν! Στο "Παρκ", στην λεωφόρο Αλεξάνδρας με την παράσταση "Τα κίτρινα γάντια", δίπλα σε έναν από τους κεντρικότερους δρόμους της Αθήνας κι όμως, ήταν λες κι είχαμε μεταφερθεί σ' άλλη εποχή...

Αυτή τη φορά η σχέση μου με τον θερινό κινηματογράφο σηματοδοτήθηκε με την γαλλική ερωτική ταινία του 1990 "Ο εραστής της κομμώτριας". Μια έξοχη γαλλική παραγωγή με τρυφερότητα, έρωτα, πάθος, μια γλυκόπικρη γεύση, γέλιο και μια φωτεινή, όσο και δροσερή, ατμόσφαιρα.
Η νοσταλγική διάθεση της όλης εμπειρίας δεν θα ήταν ίδια αν η ταινία δεν πληρούσε τις ανάλογες προϋποθέσεις.
Όπως μου επανέλαβε χαριτολογώντας αρκετές φορές κάποιος πρόσφατα, έχω κάτι από τη δεκαετία του '50, μάλλον έχει δίκιο, όσον αφορά τη σχέση μου με το σινεμά τουλάχιστον.
Ποτέ δεν ήμουν από τους ανθρώπους που ο κινηματογράφος είναι μέσα στα σχέδια για τις εξόδους τους. Δεν μ' αρέσει να κλείνομαι με τόσους άσχετους ανθρώπους σε μια σκοτεινή αίθουσα με τα ηχεία στο τέρμα και να δυσκολεύομαι να δω εξαιτίας του μπροστινού μου. Προτιμώ την ησυχία του σπιτιού μου, ώστε να απολαμβάνω την ταινία όπως επιθυμώ.
Το θέατρο απο την άλλη το λατρεύω -αν και το πρόβλημα με την έλλειψη πολιτισμού πολλών θεατών παραμένει- γιατί βλέπεις ανθρώπους στις πραγματικές τους διαστάσεις, ολοζώντανα, να καταθέτουν κάτι από την ψυχή τους μπροστά στα μάτια σου, χωρίς να ακουστεί από κάπου "στοπ, το ξαναπάμε". Αυτό εμπεριέχει κάτι μυστηριακό, το σέβομαι και το θαυμάζω απεριόριστα.
Το θερινό, λοιπόν, δεν θα με ενδιέφερε για μία καινούργια ταινία με γραφικά κι εφέ, αλλά για κάτι παλιό, νοσταλγικό, γλυκό και φωτεινό, ένα μικρό ταξίδι στο χρόνο. Να μας γυρνά σε εποχές που δεν ζήσαμε ή στην εποχή της δικής μας αθωότητας, στην Αθήνα που νομίζαμε πως πια δεν υπάρχει, σε μυρωδιές γνώριμες, σε αισθήσεις καταγεγραμμένες στη μνήμη, σε αισθήματα αναγκαία και λυτρωτικά.
Στο παλιό που δίνει το φιλί της ζωής στο φτιαχτό νέο. Και το κατάφερε. Για μία ώρα και 20 λεπτά μπορεί να ήμουν στην Αθήνα, μπορεί και σε μια επαρχιακή πόλη της Γαλλίας, μπορεί στο 2012 ή στο 1990 ή και πιο πίσω ακόμη, ποιος να ξέρει τελικά; Αλλά ήταν μια βραδιά όμορφη, αληθινή, γλυκιά, καλοκαιρινή, με ανοιχτό ορίζοντα και γεύση από γεμιστά μπισκότα Παπαδοπούλου τα οποία έφερε η Κλεώ να τρώμε. Γυρίσαμε στα παιδικά μας χρόνια μήπως; Μάλλον...
Ωραία ήταν.

Y.Γ. Η ταινία είναι πολύ ωραία και με εξαιρετική καλοκαιρινή ατμόσφαιρα, απλώς προνοήστε, δεν είναι για πιτσιρίκια -"ερωτική" χαρακτηρίζεται! Μην κάνετε το λάθος που έκαναν άλλοι κι έφεραν τα επτάχρονα παιδιά ή εγγόνια τους. Δεν πάμε ποτέ παιδάκια σε ταινία που δεν έχουμε δει πριν και σιγουρευτεί ότι μπορούν να τη δουν, ε,  δηλαδή βασικά πράγματα.

Ο επισκέπτης αυτής της Παρασκευής είναι ο Νίκος Αλεξίου

Την Παρασκευή 30 Μαρτίου στο στούντιο του Spam Radio και στην εκπομπή Spame Πακέτο θα βρίσκεται ο ηθοποιός Νίκος Αλεξίου 4-6μμ το απόγευμα, σε μια συζήτηση για το θέατρο, τον ίδιο, τα επόμενα καλλιτεχνικά του σχέδια και όσα τον επηρεάζουν.
Ο Νίκος Αλεξίου αποφοίτησε το 1978 από την δραματική σχολή Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν και το 1981 από τη Νομική Σχολή Αθηνών. Μιλάει 5 ξένες γλώσσες, Αγγλικά, Γαλλικά, Ιταλικά, Ισπανικά, Γερμανικά, κάτι που τον ωφέλησε στο να μεταφράσει ο ίδιος την προηγούμενη παράσταση-μονόλογο που έπαιξε και σκηνοθέτησε, το "Κόλχαας".
Έχει παίξει σε 6 ταινίες, έχει συμμετάσχει σε 28 τηλεοπτικές σειρές με πιο έντονη στη μνήμη το "Της Ελλάδας τα παιδιά" του 1993(ο γνωστός "Πλαπούτας"), ενώ πιο πρόσφατη η παραγωγή της ΕΤ1 "Καρυωτάκης" του 2009. Οι θεατρικές παραστάσεις στις οποίες έχει συμμετάσχει αριθμούν τις 55! Η τελευταία, η οποία και ολοκληρώνει τον κύκλο παραστάσεων της την Κυριακή 1η Απριλίου, είναι "Ο χορός του θανάτου" του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, για την οποία σας έχω μιλήσει εκτενώς σε προηγούμενη ανάρτηση(μια ομολογουμένως εξαιρετική παράσταση, σπεύσατε όσο προλαβαίνετε, θα με θυμηθείτε), ενώ ετοιμάζει έναν μονόλογο για τη συνέχεια, λεπτομέρειες επ' αυτού θα μας πει την Παρασκευή.
Εσείς δεν έχετε παρά να συντονιστείτε 4-6μμ την Παρασκευή 30 Μαρτίου στο http://www.spamradio.gr/ με τις Κλεοπάτρα Γκατζάνη και Παναγιώτα Κοντοδήμα και να απολαύσετε την ενδιαφέρουσα -όπως πιστεύουμε κι ελπίζουμε- συζήτηση. Αν θέλετε να ρωτήσετε κάτι τον κ. Αλεξίου κατά τη διάρκεια της εκπομπής, μπορείτε να το κάνετε στη διεύθυνση: spamradio@yahoo.gr
 Σας περιμένουμε!