Οι μέρες της κρίσεως…

Σε δύο ημέρες θα έχουμε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, όποιο κι αν είναι αυτό. Σε δύο ημέρες όλη αυτή η ένταση θα κορυφωθεί. Τότε, θα πρέπει να αφήσουμε τη σιωπή να καθαρίσει όλη τη βουή, να απολυμάνει τα αφτιά μας από την ηχορύπανση του παραλογισμού και της πόλωσης. Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Γιατί από τη Δευτέρα θα ζούμε και πάλι μαζί σ’ αυτή τη χώρα και θα ‘ναι πιο δύσκολα απ’ όσα ζούμε σήμερα -όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Ο Σεφέρης στην ομιλία του παραλαμβάνοντας το Νόμπελ, το 1963, είχε πει το πιο ουσιαστικό πράγμα που έχει λεχθεί στην ανθρώπινη Ιστορία: «Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται».

Τη Δευτέρα, λοιπόν, θα είμαι εδώ για να σου απλώσω το χέρι και θέλω να το κάνεις κι εσύ. Όχι, δεν θα το κάνω για σένα, ούτε εσύ για μένα. Θα το κάνω πρωτίστως για τον εαυτό μου. Γι’ αυτό θέλω να το κάνεις κι εσύ. Γιατί όσο κι αν δεν το πιστεύεις μέσα στην ένταση, την πόλωση, τις πληροφορίες που σε βομβαρδίζουν τόσες μέρες, με χρειάζεσαι, όπως κι εγώ χρειάζομαι εσένα. Θα ζήσουμε δυσκολότερα απ’ ό, τι έχουμε ζήσει οι άνθρωποι της γενιάς μου (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σε βάθος χρόνου δεν θα οδηγηθούμε σε καλύτερες μέρες) και με φοβίζει, όσο φοβίζει κι εσένα. Αισθάνομαι ότι δεν μας αξίζει αυτό που ζούμε επτά χρόνια τώρα και με κάνει να αγανακτώ, όσο κι εσένα. Μόνο που σέβομαι τον φόβο σου, σέβομαι την αγανάκτησή σου, ακόμη κι αν διαφωνώ με κάποιο από αυτά ή την έκφρασή τους. Μα περισσότερο σέβομαι εσένα, πίσω από κάθε φόβο και κάθε αγανάκτηση, γιατί όταν όλα αυτά καταλαγιάσουν θα μείνεις μόνο εσύ, ένας άνθρωπος σαν κι εμένα, και θα σου απλώσω το χέρι για να μη νιώσεις μόνος μέσα στον νέο κόσμο που θα δεις -γιατί με ένα «ναι» ή μ’ ένα «όχι», ο κόσμος μας θα αλλάξει άρδην. Θα τον δούμε μαζί.

Όποιον απειλεί, λοιδορεί και επιτίθεται χυδαία και φανατισμένα ή ασχολείται αυτιστικά και με κραυγές μόνο με τα μεγαλοσυμφέροντά του έναντι μιας ολόκληρης κοινωνίας, δεν δύναμαι να σεβαστώ, γιατί ξεχνά την ανθρώπινη ιδιότητα που όλοι φέρουμε. Όπως και όλους τους "συναδέλφους" μου δημοσιογράφους που μπροστά στα συμφέροντα του καναλάρχη ή εκδότη τους καταπατούν την αλήθεια σαν σκουπίδι.

Μα σου υπόσχομαι πως αν καταφέρεις να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου, να δείξεις σεβασμό απέναντι στη διαφορετική άποψη, να δεις τα πράγματα σφαιρικά, χωρίς διθυράμβους ή αναθέματα, θα έχεις βγει κερδισμένος. Περισσότερο απ’ όσο θα σου πει με αριθμούς μια τράπεζα ή το ΔΝΤ.

Η εθνική μας Ιστορία έχει αποδείξει πως ο διχασμός είναι περασμένος στο DNA μας, αλλά αυτή τη φορά δεν έχουμε δικαιολογία. Δεν μπορούμε να πούμε «δεν ήξερα», γιατί ξέρουμε τι σημαίνει αυτό. Το αύριο δεν ξέρουμε τί θα φέρει στην οικονομική μας ζωή μόνο, γιατί στην κοινωνική εμείς θα το επιλέξουμε.

Ο πατέρας μου γεννήθηκε στο τέλος του Εμφυλίου, μεγαλώνοντας είχε ζωντανές μνήμες από τις πληγές που άφησε πίσω του. Τα τραύματα στις ψυχές και τις σχέσεις των ανθρώπων. Σε μια συζήτηση νωρίτερα τον άκουσα πολύ αγχωμένο και τον ρώτησα αν μεταξύ αυτών που έχει ζήσει μεγαλώνοντας και αυτής της επταετίας της κρίσης φοβάται κάτι περισσότερο. Με ξάφνιασε όταν μου είπε ότι αυτή η επταετία τον τρομάζει. Του είπα, λοιπόν, πως έχοντας ζήσει τόσο δύσκολα παιδικά χρόνια, με φτώχεια πραγματική, σοβαρή, με δυσκολίες επιβίωσης, με πολιτικές διώξεις, με μια δικτατορία στη συνέχεια, το να τον φοβίζει αυτό μου φαίνεται παράλογο. Εγώ και οι άνθρωποι της γενιάς μου, που χάρις στους γονείς μας ζήσαμε μια παιδική ηλικία πραγματικά καλή, όχι πλούσια, αλλά χωρίς στερήσεις, ανήκαμε στη μεσαία τάξη, αυτή που πια δεν υπάρχει. Εμείς, λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε πως δικαιούμαστε να φοβόμαστε τα χειρότερα, γιατί εκεί που θα ξεκινούσε η ζωή μας, μπήκε στον πάγο και επλήγη από την ύφεση, αλλά δεν πρέπει να μας υποκινεί ο φόβος.

Και τότε μου ανέφερε πόσο τoν ανησυχούν όσα λέγονται στην τηλεόραση και ότι τον τρομάζει ότι οι περισσότεροι γεμίζουν τις πλατείες για το «ναι». Το μόνο που του πρότεινα είναι να ακούει, να βλέπει, αλλά να μην τα κουβαλάει μέσα του άκριτα, σαν την απόλυτη αλήθεια. Αυτή, άλλωστε, δεν θα την μάθουμε ποτέ, μόνο πτυχές της. Τα κανάλια, άλλωστε, έχουν συμφέροντα, που σε μεγάλο βαθμό καλούνται να εξυπηρετήσουν, είναι γνωστό. Δεν είναι πρωτόφαντο.

Δεν θέλω να μας βλέπω φοβισμένους, ούτε διαρκώς θυμωμένους, έτοιμους για καβγά και ανθρωποφαγία. Θα πω, λοιπόν, και σ’ εσένα, αυτό που είπα στον μπαμπά μου: την Κυριακή δεν θέλω να είσαι φοβισμένος, αλλά δεν θέλω να γίνεις ήρωας, δεν μας χρειάζονται ήρωες, άνθρωποι ψύχραιμοι, συνειδητοποιημένοι, με λογική και συναίσθηση της πραγματικότητας μάς χρειάζονται, όχι "εύφλεκτοι" και φανατισμένοι προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
Θέλω να μην φοβάσαι και να μην βλέπεις τον εαυτό σου σαν σωτήρα. Θέλω να είσαι υπεύθυνος πολίτης. Να μη φοβάσαι την ευθύνη που σου αναλογεί.

Τη Δευτέρα θα είμαστε πάλι μαζί. (Θα είμαστε;)

Η χειρότερη φτώχεια είναι της ψυχής...

Μια βόμβα εξερράγη ένα Κυριακάτικο βράδυ σ' ένα δρόμο κάπου στα Κάτω Πατήσια, τρεις άνθρωποι περνούσαν, ο ένας σκοτώθηκε, οι άλλοι δυο τραυματίστηκαν. Αυτό θα ήταν μια πεζή αναφορά, μόνο που όταν μιλάμε για ανθρώπινες ζωές τίποτα δεν μπορεί να είναι πεζό.
Χτες το βράδυ, Κυριακή των Βαΐων, μια οικογένεια Αφγανών, η μητέρα και τα δύο της παιδιά, ο 15χρονος γιος και η 10χρονη κόρη της, πήγαν, γύρω στις 11 παρά, στον κάδο απορριμάτων που βρισκόταν 50 μέτρα από το σπίτι στο οποίο έμεναν, για να ψάξουν στα σκουπίδια μήπως βρουν κάτι χρήσιμο. Αυτό έκαναν κάθε βράδυ τέτοια ώρα. Η ατυχία τους ήταν πως αυτή τη φορά κάποιοι είχαν τοποθετήσει εκρηκτικό μηχανισμό, μπροστά από την Εταιρεία Δημόσιας Διοίκησης, μέσα σ' ένα σακ-βουαγιαζ, το οποίο πήρε ο 15χρονος, γιατί δεν μπορούσε να το σηκώσει η αδελφή του, και καθώς περιεργάζονταν το περιεχόμενο, εξερράγη ο μηχανισμός με αποτέλεσμα ο 15χρονος, όχι απλώς να σκοτωθεί, αλλά να διαμελιστεί. Η 10χρονη αδερφή του νοσηλεύεται στο Παίδων και κινδυνεύει να χάσει την όρασή της και η μητέρα είναι ελαφρά τραυματισμένη και νοσηλεύεται στον Ερυθρό Σταυρό.
Κανείς δεν έκανε προειδοποιητικό τηλεφώνημα στην αστυνομία ή σε κάποιο μέσο, κανείς δεν σκέφτηκε πως θα μπορούσε σ' ένα τόσο πυκνοκατοικημένο μέρος να περνά κόσμος, κανείς δεν δίνει προτεραιότητα στην ανθρώπινη ζωή. Δεν ξέρουμε αν ήταν τρομοκρατική οργάνωση ή ακροδεξιοί ρατσιστές που γνώριζαν τις κινήσεις της οικογένειας και αποφάσισαν να το παίξουν θεοί και να κανονίζουν ποιος πρέπει να ζει και ποιος να πεθαίνει. Ένα είναι το σίγουρο, τον τελευταίο καιρό ντρεπόμαστε όλο και πιο πολύ, όλο και συχνότερα, που είμαστε άνθρωποι, γιατί είμαστε στην ίδια κατηγορία των ειδών με όλους αυτούς τους αναίσχυντους και σιχαμερούς ανθρώπους.
Δεν υπάρχει αγωνιστικό πνεύμα, αναρχική σκέψη πια, υπάρχει τρομοκρατία. Ας το προσέξουμε λίγο: Τ-ρ-ο-μ-ο-κ-ρ-α-τ-ί-α. Τρόμος και κράτος, διπλή σημασία, τρομοκρατούν το κράτος, αλλά και διαχειρίζονται τον τρόμο, τον προκαλούν.
Ένας νοήμων και μη ψυχασθενής, δεν βάζει βόμβες όπου γουστάρει, γιατί έτσι γουστάρει. Δεν καταφεύγει καν σε τέτοιες βίαιες, επικίνδυνες, απάνθρωπες και μη πολιτισμένες μεθόδους. Η διαμαρτυρία και ο αγώνας δεν γίνεται με το να φοβίζουμε και να σκοτώνουμε κόσμο. Απ' ό,τι φαίνεται όμως, οι κρετίνοι -και με συγχωρείτε για την οργή και τους χαρακτηρισμούς- που επιδίδονται σε τέτοιες ενέργειες είναι άκρως συμπλεγματικά όντα, με τρομερά απωθημένα, έως και σχιζοφρενείς, διότι ένας κανονικός, λογικός, ισορροπημένος άνθρωπος δεν θα έκανε ποτέ τόσο επονείδιστες και απάνθρωπες πράξεις. Όταν αψηφάς τη λογική, το συναίσθημα, την ανθρώπινη ζωή, είσαι άρρωστος μέχρι εκεί που δεν παίρνει, δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας.
Η ψυχική πενία είναι η χειρότερη μορφή φτώχειας, γιατί είναι η μόνη που είναι τόσο επικίνδυνη και κυρίως, η μοναδική μη αναστρέψιμη. Και για τον πιο φτωχό άνθρωπο υπάρχει η ελπίδα ότι κάτι θα γίνει και θ' αλλάξει, αλλά η φτώχεια της ψυχής δεν έχει ελπίδα, δεν ξέρει καν τί σημαίνει ελπίδα.
Σαν να μην έφτανε ο χθεσινοβραδινός πανικός, σήμερα το πρωί κάποιοι μπήκαν σε ένα κοσμηματοπωλείο στη συμβολή των οδών Αχαρνών και Σερίφου στα Πατήσια για να το ληστέψουν και τραυμάτισαν τον ιδιοκτήτη. Λίγη ώρα αργότερα, οι ίδιοι δράστες -όπως πιστεύει η αστυνομία- εισέβαλαν σε πρακτορείο ΠΡΟ-ΠΟ στην οδό Παρασκευοπούλου και Γιάνναρη στην ίδια περιοχή και σκότωσαν τον ιδιοκτήτη έχοντας αποσπάσει άγνωστο χρηματικό ποσό.
Πότε πάψαμε να είμαστε άνθρωποι, πότε ακριβώς συνέβη; Δεν ξέρω αν φταίει η οικονομική κρίση, αφορμή και δικαιολογία είναι, όχι αιτία. Η πραγματική κρίση είναι αυτή των ηθικών αξιών και φραγμών, της ψυχής και του μυαλού. Θα καταφέρουμε ποτέ να ξεπεράσουμε αυτές τις κρίσεις ή θα βυθιζόμαστε όλο και περισσότερο;
Είναι ανησυχητικό με πόση ευκολία μπορεί κάποιος να τρομοκρατεί, να ληστεύει, να σκοτώνει, χωρίς ούτε ένα αμυδρό ίχνος ενδοιασμού, ντροπής κι ανθρωπιάς. Ξαφνικά, μας πλημμύρισαν δίποδα που πιστεύουν πως ο κόσμος τους ανήκει, εξουσιομανείς που ζουν κι αναπνέουν για να επιβάλλονται. Αγανακτούμε, αλλά μάλλον δεν το δείχνουμε σωστά, καθώς συνεχίζουν να δρουν ανεξέλεγκτα. Ήρθε η ώρα να αγανακτήσουμε, δείχνοντάς το και κάνοντας πράξη πως δεν πρόκειται να ανεχθούμε κανέναν μ' αυτή τη λογική και συμπεριφορά.
Η δύναμη είναι μέσα μας, εμείς είμαστε η δύναμη. Ας μην την αφήσουμε να πάει χαμένη. Η βλακεία είναι ανίκητη, ναι, αλλά ειδικά όταν την αφήνεις ανεξέλεγκτη. Αυτά πρέπει να πνίγονται από μικρά, πριν να είναι πολύ αργά.
Δύο άνθρωποι από χτες το βράδυ μέχρι σήμερα το μεσημέρι έχασαν τη ζωή τους, ένας 15χρονος φτωχός Αφγανός κι ένας ενήλικας μεροκαματιάρης Έλληνας. Η ζωή κι ο θάνατος δεν κάνει διακρίσεις, ας μην κάνουμε κι εμείς. Οι άνθρωποι κρίνονται από αυτό που είναι, όχι από το πού κατάγονται.
Να είμαστε ρατσιστές με τους ρατσιστές, όχι με τους αποδέκτες του ρατσισμού. Και δεν το παίζω υπεράνω, γιατί πολύ απλά, δεν είμαι. Είμαι προκατειλημμένη, και τ' ομολογώ, με διάφορους λαούς, π.χ. Γερμανούς ή Τούρκους, λόγω της Ιστορίας και της μέχρι τώρα νοοτροπίας αυτών, αλλά συναντώ πάντα εξαιρέσεις και με χαροποιεί, όχι μόνο ότι υπάρχουν, αλλά ότι το μυαλό μου δεν έχει αποστειρωθεί τόσο πολύ, ώστε μπορώ ακόμη να τις βλέπω και να συνειδητοποιώ ότι πρέπει να κρίνουμε μόνο τους ανθρώπους. Ακριβώς όπως θέλουμε οι άλλοι να κρίνουν εμάς, όχι σαν εκπροσώπους του ελληνικού λαού, αλλά ως μεμονωμένες προσωπικότητες.
Άγιες μέρες διανύουμε, μέρες των παθών του θεανθρώπου, κανείς όμως, απ' ό,τι φαίνεται, δεν αισθάνεται την παραμικρή κατάνυξη, δεν έχει νιώσει να τον αγγίζει το πνεύμα των ημερών. Μάλλον χάθηκε ό,τι αληθινό και ανθρώπινο υπήρχε μέσα μας.
Μεγάλη φτώχεια στην ψυχή, μεγάλη...
Τελικά, η λέξη επανάσταση αποκτά μια άλλη έννοια, πολύ κατώτερη της αρχικής. Από 'δω και πέρα η πραγματική επανάσταση θα 'ναι απέναντι στους δήθεν "επαναστάτες"... Ο κόσμος δεν σώζεται με βόμβες, αλλά με ανθρωποκεντρικές προσπάθειες, αλλά και που το λέω ποιος θα τ' ακούσει;...