Τα καλοκαίρια ως ευφημισμός

ⓒΑλέξανδρος Αβραμίδης - Reuters

Τη δεκαετία του '90 που μεγάλωνα, πολύ πριν μπουν στην καθημερινότητά μας τα κινητά, το ίντερνετ, τα social media, οι φτηνές αεροπορικές εταιρείες, τα all-inclusive ξενοδοχεία-γίγαντες, αλλά ακόμη και το μετρό, (αναφέρομαι στην εποχή που δεν υπήρχε καν η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου και για να περάσεις από Πελοπόννησο στην δυτική Στερεά και στην Ήπειρο, έπρεπε να πάρεις το φεριμπότ, ω ναι), το καλοκαίρι είχε μια πολύ διαφορετική έννοια.

Δεν ήταν όλα υπέροχα ή εύκολα ακόμη και για ένα παιδί που δεν έχει τις ανησυχίες των ενηλίκων, υπήρχαν πάρα πολλά προβλήματα, αλλά δύο και πλέον δεκαετίες μετά, διαπιστώνουμε όλες και όλοι πως μέσα στα χρόνια χάθηκαν και αυτά που έκαναν το καλοκαίρι κάτι που άξιζε να περιμένεις. Δεν πρόκειται για το πέπλο νοσταλγίας που εξαφανίζει τα άσχημα. Και φωτιές και ναυάγια και συντριβές αεροπλάνων και ελικοπτέρων και θανάτους γνωστών κι αγνώστων και καταστροφικούς σεισμούς και την περίφημη εξάρθρωση της 17Ν σε απευθείας σύνδεση έχουμε να θυμόμαστε από τότε.

Η διαφορά ίσως να είναι ο καταιγιστικός ρυθμός των αποκαρδιωτικών, απογοητευτικών, καταστροφικών γεγονότων, το ότι αυτά έρχονται σωρευτικά σε μια -σχεδόν- 15ετία που έχει κλονίσει και υποβαθμίσει με τρομακτικό τρόπο την καθημερινότητα, την ποιότητα ζωής μας, το όποιο αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας υπήρχε. Αυτή η διαρκής αγωνία για όλα, για το πώς θα βγει η μέρα, η εβδομάδα, ο μήνας, για το πώς θα πληρωθούν λογαριασμοί ενώ κάθε μέρα αλλάζουν και εμφανίζονται νέες, αυξημένες χρεώσεις, για το ποιες άλλες περικοπές μπορούν (ή δεν μπορούν) να γίνουν, για το ότι πρέπει να είμαστε/παραμείνουμε υγιείς, γιατί αν συμβεί κάτι σ' εμάς ή στους αγαπημένους μας δεν θα μπορούμε να ανταπεξέλθουμε οικονομικά και δεν θα έχουμε-ουν την περίφημη δωρεάν περίθαλψη που χρειαζόμαστε, αλλά η οποία δεν (υπο)στηρίζεται από εκεί που -και όπως- πρέπει. Κι αυτές είναι μόνο μερικές εκφάνσεις αυτής της αδιάκοπης αγωνίας και του άγχους που έχουν καταλήξει πια υπαρξιακά.

Μέσα σε αυτά τα καθημερινά πρακτικά, που είναι πάντα παρόντα, έρχονται και προστίθενται δυστυχήματα (ο φετινός Μάρτιος ήταν από τους πιο μαύρους), περιβαλλοντικές καταστροφές που στο όνομα της κλιματικής κρίσης (την οποία εμείς, ως ανθρωπότητα, αλλά κυρίως η ολιγωρία και απραξία των κυβερνήσεων παγκοσμίως προκάλεσε) προσπαθούν να κρύψουν τις τεράστιες ευθύνες των αρμόδιων, οι οποίες αφορούν το παρόν, αλλά φτάνουν και σε βάθος χρόνου· ενώ το μόνο που αφήνουν πίσω τους είναι στάχτη και πραγματική, ολοκληρωτική καταστροφή. 

Σκάνδαλα υποκλοπών, το περίφημο "gentrification" (ο υποτιθέμενος εξευγενισμός) και η "ανάπτυξη" που έχει κάνει αφόρητο και απλησίαστο το κέντρο της Αθήνας και όλα τα ανεξέλεγκτα υπερ-τουριστικοποιημένα μέρη της χώρας, νομοσχέδια που περνούν στα ψιλά εν μέσω πολυήμερων πυρκαγιών σε έναν ολόκληρο νομό και αφορούν το τί εγκαταστάσεις μπορούν να γίνουν σε καμένες περιοχές, ατυχήματα και δυστυχήματα που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί εάν υπήρχε στο ελάχιστο η οργάνωση και οι δικλείδες ασφαλείας που επιβάλλονται, πλημμύρες που δεν θα είχαν συμβεί εάν είχαν προστατευθεί αρχικά τα δάση και εν συνεχεία, αν είχαν γίνει όλες οι προβλεπόμενες εργασίες από τους φορείς (δήμους και περιφέρειες) όταν και όπως έπρεπε· ανεκτίμητης αξίας χλωρίδα-πανίδα, σοδειές, κτηνοτροφικές μονάδες και ιδιοκτησίες ανθρώπων κατεστραμμένες, ισοπέδωση εργασιακών δικαιωμάτων, λαϊκισμός και ακροδεξιές-ρατσιστικές-συνωμοσιολογικές κορώνες για να μετακυλήσουν τις ευθύνες σε φανταστικούς εχθρούς, κάνοντας την εκπεσούσα κοινωνία μας ακόμη χειρότερη. 

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά προσωπικά, δεν έχω αποθέματα αισιοδοξίας, ελπίδας, ψυχικής αντοχής. Εξαντλήθηκαν μαζί με την αδιαφορία των ιθυνόντων, με την απανθρωποποίησή μας (ή να πω αποκτήνωση;*), με τους 44-45 βαθμούς Κελσίου επί μέρες, που οι ειδικοί λένε πως μπορεί να ήταν και το πιο δροσερό καλοκαίρι της υπόλοιπης ζωής μας, με την παντελή απουσία έστω και λίγης ησυχίας στο εργοτάξιο στο οποίο έχει μετατραπεί η Αθήνα σε δρόμους και οικοδομικά τετράγωνα· με τις πυρκαγιές παντού γύρω και τους εξουθενωμένους και τραυματισμένους πυροσβέστες, τις στάχτες και την αποπνικτική μυρωδιά καμένου που μπαίνει ακόμη και από σφραγισμένα παράθυρα, το μαύρο και τη νεκρή φύση, στα οποία δεν πρέπει να συνηθίσουν τα μάτια, ούτε και το μυαλό· με τους νεκρούς μετανάστες που κάηκαν ζωντανοί στο δάσος προσπαθώντας να πάνε κάπου καλύτερα απ' όπου έφευγαν και δεν θα τους αναγνωρίσει κανείς· με τους αυτόκλητους "πολιτοφύλακες" και την ακροδεξιά που βρίσκει διαρκώς έδαφος· με τον νεαρό μαυρόγυπα στο καμένο δάσος της Δαδιάς που προσπαθεί ν' αναγνωρίσει τη φωλιά, το σπίτι του (ένα απειλούμενο είδος που σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη υπάρχει μόνο στον Έβρο και πιθανώς, 1-2 ζεύγη του στον Όλυμπο). 

Ζούμε σε μια μίζερη (ναι, αυτή είναι η κατάλληλη λέξη) αναμονή για κάτι καλύτερο, το οποίο πολύ θα ήθελα να έρθει, αλλά η άρνησή μας να κάνουμε συντονισμένα και από τα πάνω κάτι γι' αυτό και αντ' αυτού συνηθίζουμε ότι έτσι είναι και δεν γίνεται τίποτα, δεν αφήνει πολλά περιθώρια.

Δεν είναι πια και πολύ καλο-καίρια, τα καλοκαίρια μας.

Υ.Γ. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, όταν γράφονταν τα παραπάνω, ένας άνθρωπος πνιγόταν στο λιμάνι του Πειραιά, καθώς δύο εργαζόμενοι του Blue Horizon τον έσπρωξαν στη θάλασσα για να μην επιβιβαστεί και τον άφησαν αβοήθητο να πνιγεί, χωρίς να κάνουν απολύτως τίποτα. 

*Ναι, τελικά, αποκτήνωση ήταν η σωστή λέξη.

Μέσα από την επικαιρότητα φανερώνονται τα εγκλήματα της κοινωνίας κατά των γυναικών

Illustration: Eleanor Shakespeare (The Guardian)

Μερικές φορές (αν όχι τις περισσότερες), η επικαιρότητα γίνεται δυσβάσταχτη, πόσο μάλλον στο ιδιαίτερο πλαίσιο στο οποίο ζούμε τον τελευταίο ενάμιση χρόνο. Τα γεγονότα παίρνουν άλλες διαστάσεις, αλλά ειδικά, τα ειδεχθή γεγονότα, τα οποία μας αγγίζουν με κάποιον τρόπο, είναι τα πιο δύσκολα διαχειρίσιμα, τουλάχιστον ψυχολογικά και συναισθηματικά.

Μέσα στην τελευταία εβδομάδα, έπρεπε να αντιμετωπίσουμε τον παραλογισμό ενός συνεδρίου που θα γινόταν στα Ιωάννινα για τη γυναικεία γονιμότητα (γιατί, για κάποιον ανεξήγητο λόγο, θεώρησαν ότι το θέμα της γονιμότητας δεν αφορά τους άνδρες) γεμάτο με ιερείς (!) και άνδρες επιστήμονες, οι οποίοι θα τοποθετούνταν για το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα, αλλά όπως όλες και όλοι καταλάβαμε, κυρίως για τις «λάθος επιλογές» των γυναικών που τις οδηγούν να μην γίνονται μητέρες -εγκαίρως ή γενικώς. Ας μην γελιόμαστε, και μόνο το ότι οι γυναίκες έχουμε επιλογές, κάποιους -πολλούς, δυστυχώς- ακόμη τους ενοχλεί.

Τα γυναικεία αντανακλαστικά, όμως, ήταν σε εγρήγορση. Ξέρετε γιατί; Γιατί ακόμη και εμείς, που γεννηθήκαμε λίγο πριν την είσοδο στον 21^ο αιώνα και μεγαλώσαμε σε μια -θεωρητικά τουλάχιστον- πιο φιλική εποχή προς τις γυναίκες και την αυτοδιάθεσή μας, έχουμε μάθει να είμαστε διαρκώς σε επιφυλακή για όλες τις επικρίσεις, για όλα τα λάθη που έχουμε κάνει -σύμφωνα με τους φωτεινούς παντογνώστες-, για εκείνες τις συστάσεις των άλλων, κυρίως ανδρών, που ξέρουν καλύτερα από εμάς ποιο είναι το καλό μας, τι θέλουμε πραγματικά, τι μας κάνει ευτυχισμένες, με τι πρέπει να νιώθουμε δυστυχείς και άτυχες και ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητές μας. Και φυσικά, ξέρουν ποια είναι η ταυτότητά μας. Εκείνοι ξέρουν, εμείς είμαστε οι αδαείς, αφελείς, ανόητες, οι υπερευαίσθητες και υπερβολικές, αυτές που «από τη φύση» μας, έχουμε άλλες προδιαγραφές.

Να, λοιπόν, που οι αντιδράσεις έφεραν αποτέλεσμα. Αρχικά, την απόσυρση των υποστηρικτριών-ών, μετά των ομιλητριών και των ομιλητών και τέλος, την ακύρωση αυτού του αντιεπιστημονικού συνεδρίου που προσπαθούσε να μας πείσει ότι τους αφορά η επιστημονική προσέγγιση, ενώ είχε επιλέξει μητροπολίτες και άλλους ιεράρχες της ορθόδοξης εκκλησίας να μιλήσουν για πράγματα που αγνοούν παντελώς.

Λίγες μέρες μετά, ένα ειδεχθές έγκλημα στην Αττική προ ενός μήνα, με θύμα μία νεαρή γυναίκα και μητέρα, εξιχνιάζεται με την ομολογία του συζύγου του θύματος. Γυναικοκτονία, λοιπόν. Από την αρχή της υπόθεσης, όταν ακόμη η ιστορία αφορούσε ληστεία από τρεις δράστες, όπως υποστήριζε ο θρηνών -τότε- σύζυγος και πλέον κατηγορούμενος, τα ελληνικά ΜΜΕ βρήκαν άλλο ένα θέμα (όπως πέρυσι με την νεαρή γυναίκα που δέχθηκε επίθεση με βιτριόλι) να το αντιμετωπίσουν σαν σαπουνόπερα, τόσο μελό, τόσο φωσκολικό δράμα, για να γεμίσουν τηλεοπτικό χρόνο, διαδικτυακό περιεχόμενο και σελίδες εφημερίδων και περιοδικών.

Φωτογενές θύμα, φωτογενής και οικονομικά ευκατάστατος σύζυγος θύματος και ένα μωρό να συμπληρώνει την τέλεια και δραματική εικόνα για να πουλήσουν περισσότερο. Φωτογραφίες τους από τον γάμο, από διακοπές σε νησιά, με αγκαλιές, φιλιά και ηλιοβασιλέματα. Λεπτομέρειες που δεν χρειάζεται να γίνουν γνωστές στο ευρύ κοινό, δίνονται στη δημοσιότητα, το απόρρητο των συνεδριών καταρρίπτεται από μία γυναίκα που εργάζεται ως σύμβουλος, ενώ δεν έχει καμία σχέση με την ψυχική υγεία, και οι τίτλοι των εκπομπών, των δελτίων ειδήσεων, των site και των εφημερίδων παίρνουν φωτιά μιλώντας για το δράμα ενός «πανέμορφου και τόσο ευτυχισμένου ζευγαριού που το χτύπησε η μοίρα».

Η μοίρα δεν έπαιξε κανέναν ρόλο σε αυτή την περίπτωση, βέβαια. Ένας άνδρας επέλεξε να σκοτώσει τη σύζυγό του και να εμπλέξει το μωρό τους (κορίτσι κι αυτό, μην το ξεχνάμε) στην ειδεχθή πράξη του. Και όχι μόνο αυτό, αλλά έφτιαξε και μια ιστορία για να μπορέσει να συνεχίσει ελεύθερος τη ζωή του, σίγουρος ότι δεν θα τον ανακαλύψουν.

Επομένως, όχι, δεν ήταν χτύπημα της μοίρας, ήταν ακόμη ένας άνδρας που, παρά το νεαρό της ηλικίας του (η ελπίδα, βλέπετε, ότι οι νεότερες γενιές απεκδύονται τα άρρωστα κοινωνικά και έμφυλα στερεότυπα που τους κληροδοτούνται), έχει μεγαλώσει με την πεποίθηση ότι η σύντροφός του τού ανήκει και αποφάσισε ότι μπορεί, για όποιον λόγο κι αν το έκανε -κι αυτό είναι δουλειά της αστυνομίας και της δικαιοσύνης να το βρει-, να αφαιρέσει τη ζωή της πιστεύοντας ότι δεν θα έχει καμία απολύτως συνέπεια.

Επί έναν μήνα, αντί για ειδήσεις, ακούγαμε, διαβάζαμε και βλέπαμε κάτι που έμοιαζε περισσότερο με φωτορομάντζο ή άρλεκιν. Κι αυτό είναι μια παθογένεια της δημοσιογραφίας και των ΜΜΕ (όχι μόνο των ελληνικών, απλώς εδώ, που ακόμη έχουμε τα κατάλοιπα μιας κουλτούρας κουτσομπολιού της γειτονιάς και του χωριού, γίνεται σε ευρεία κλίμακα). Ξαφνικά, όταν ανακοινώνεται η ομολογία του συζύγου και η σύλληψή του, ο «χαροκαμένος σύζυγος και πατέρας», ο «πρίγκιπας του παραμυθιού της νεαρής κοπέλας» (μα, ακόμη να μάθουμε ότι στα παραμύθια υπάρχουν δράκοι και πολλές φορές, ταυτίζονται με τους πρίγκιπες, ότι καμία γυναίκα δεν χρειάζεται κανέναν πρίγκιπα να την σώσει, να την ορίζει και να την εξουσιάζει και ότι η βασιλεία είναι ξεπερασμένη;), που μέχρι τότε τον προσφωνούσαν με το μικρό του όνομα, μετατρέπεται σε στυγερό δολοφόνο, τέρας, νάρκισσο, ψυχικά διαταραγμένο, παιδόφιλο (ενώ πριν, ασχέτως του πώς ορίζεται νομικά η ηλικία συναίνεσης, φαινόταν φυσιολογικό ότι ένας ενήλικας έκανε σχέση με ένα ανήλικο παιδί 12 χρόνια μικρότερό του; Α, ξέχασα, πριν ήταν «πρίγκιπας») και ξεκινά άλλος ένας κύκλος της δραματικής σαπουνόπερας με στοιχεία Κοκκινόπουλου, με  αντιστροφή όλων όσων έλεγαν το προηγούμενο διάστημα. Με την καταπάτηση ιδιωτικού απορρήτου μέσω της δημοσιοποίησης πληροφοριών από το -όπως λέγεται ότι είναι- ηλεκτρονικό ημερολόγιο του θύματος, προσπαθώντας να δώσουν στο αδηφάγο κοινό κι άλλες ζουμερές λεπτομέρειες από την κλειδαρότρυπα.

Το θύμα για τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, όλο αυτό το διάστημα, έχει μόνο μικρό όνομα και πολλές ανέμελες και γελαστές φωτογραφικές πόζες, ο καθ’ ομολογίαν θύτης από την άλλη, έχει επαγγελματική ιδιότητα, ηλικία, μικρό όνομα (αυτό της οικειότητας), γονική ιδιότητα, καθώς προβάλλουν ξανά και ξανά πόσο νοιάζεται για το τι θα γίνει το παιδί του (όχι «τους», «του», ενικός -κτητικότατος). Κάποιοι προσπαθούν να τον δικαιολογήσουν λέγοντας ότι κάτι θα τoν εξώθησε, δεν μπορεί να έκανε κάτι τόσο ειδεχθές ένας τόσο φωτογενής άνθρωπος κοροϊδεύοντας την οικογένειά του και του θύματος, την αστυνομία, τα ΜΜΕ και φυσικά, τους τηλεθεατές. Άλλοι ζητούν κρεμάλες και άλλοι λένε πως το είχαν καταλάβει από την αρχή ότι αυτός έκανε το έγκλημα. Ερωτώνται ψυχίατροι, ψυχολόγοι, φυσιογνωμιστές, να απαντήσουν στο αν φαινόταν ότι το έκανε εκείνος, από πού και αν είναι ψυχικά διαταραγμένος. Τηλεοπτικά ψυχογραφήματα και ψυχολογικές αξιολογήσεις σε απευθείας μετάδοση, χωρίς κανείς τους να έχει εξετάσει ποτέ το αξιολογούμενο υποκείμενο.

Χρησιμοποιείται ακόμη και το μωρό, μπαίνει σε τίτλους, σε άρθρα απόψεων, σε δελτία με το όνομά του και ειλικρινά, αναρωτιέμαι, γιατί πρέπει να χρησιμοποιήσουμε κι εμείς ένα παιδί που βίωσε κάτι τέτοιο, για να συγκινήσουμε τους τηλεθεατές, τους αναγνώστες, τους καταναλωτές πληροφορίας; Ή, γιατί είμαστε οι αδηφάγοι καταναλωτές της;

Όταν αυτό το έγκλημα ειπώθηκε με το όνομά του, γυναικοκτονία, υπήρξαν άνθρωποι, άνδρες και γυναίκες, που άρχισαν να μιλούν για υστερία, για έξαλλες και υπερβολικές φεμινίστριες, ότι δεν ξέρουμε τι σημαίνει και είμαστε άσχετες, γιατί τελικά είναι σεξιστικό να χρησιμοποιούμε άλλον όρο από αυτόν της ανθρωποκτονίας και πολλά ακόμη τόσο θλιβερά, όσο και εξοργιστικά. Εν έτει 2021, μετά από ένα πρώτο ξέσπασμα του ελληνικού #MeToo στις αρχές του χρόνου, δεν έχουμε εμπεδώσει ακόμη βασικά πράγματα που είναι γνωστά εδώ και δεκαετίες. Εν Ελλάδι, βέβαια, αργούν να έρθουν, όχι μόνο οι πληροφορίες, αλλά και η ίδια η κοινωνική εξέλιξη.

Ο όρος γυναικοκτονία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του ’70 από την εγκληματολόγο Diana Russell για να ορίσει αυτό το εγκληματολογικό φαινόμενο. Η γυναικοκτονία ορίζεται από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) ως εξής: «δολοφονίες γυναικών και κοριτσιών εξαιτίας του φύλου τους, οι οποίες διαπράττονται ή γίνονται ανεκτές τόσο από ιδιώτες όσο και από δημόσιους φορείς. Ο όρος περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα άσκησης βίας από ερωτικό σύντροφο, τον βασανισμό και τη δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα μισογυνισμού, τη δολοφονία γυναικών και κοριτσιών ως «εγκλήματα για λόγους τιμής» και λοιπές μορφές δολοφονίας, τη στοχευμένη δολοφονία γυναικών και κοριτσιών στο πλαίσιο ένοπλων συγκρούσεων, και περιπτώσεις γυναικοκτονίας οι οποίες συνδέονται με συμμορίες, το οργανωμένο έγκλημα, εμπόρους ναρκωτικών και την εμπορία γυναικών και κοριτσιών. […] Η δολοφονία μιας γυναίκας από ερωτικό σύντροφο και ο θάνατος μιας γυναίκας ως αποτέλεσμα πρακτικής που είναι επιβλαβής για τις γυναίκες. Ως ερωτικός σύντροφος νοείται πρώην ή νυν σύζυγος ή σύντροφος, ανεξάρτητα από το αν ο δράστης έχει μοιραστεί ή μοιράζεται την ίδια κατοικία με το θύμα.»

Και σε αυτή την περίπτωση, δόθηκε η ευκαιρία να βγουν στην επιφάνεια όλες οι κοινωνικές μας παθογένειες και ειδικά, με την ελευθερία που μας δίνει η χρήση των social media, είναι ακόμη πιο εύκολο να έρθουμε σε επαφή με την τοξικότητα των άλλων, το μίσος, την οπισθοδρομικότητα, τον μισογυνισμό τους, το σκοτάδι της ψυχής εν ολίγοις. Η έλλειψη κοινωνικής παιδείας και μόρφωσης είναι πολύ σημαντικότερη ως πρόβλημα από την έλλειψη ακαδημαϊκής μόρφωσης. Πολλές φορές, οι έχοντες/έχουσες τη δεύτερη, δεν κατέχουν την πρώτη. Μέχρι και ψυχολόγος (όπως υποστηρίζει ο ίδιος, εγώ ακόμη περιμένω την επιβεβαίωση από τους δύο συλλόγους ψυχολόγων Ελλάδος όπου απευθύνθηκα) βρήκε ευκαιρία να βγάλει ένα άνευ λόγου και λογικής μένος για το γεγονός ότι αντέδρασαν οι φεμινιστικές οργανώσεις μόλις ανακοινώθηκε η ομολογία του κατηγορουμένου πια, για τη χρήση του όρου γυναικοκτονία και μίλησε μέχρι και για «χαρά» των φεμινιστριών όταν γνωστοποιήθηκε πως καθ’ ομολογίαν δράστης είναι ο σύζυγος του θύματος. Τέτοιοι άνθρωποι διαχειρίζονται ευαίσθητα κομμάτια ψυχών κι αυτό είναι τρομακτικό και αποτελεί δείκτη των προβλημάτων μας ως κοινωνία.

Το θύμα ήταν μία γυναίκα, μία νέα γυναίκα 20 ετών, με ολόκληρο ονοματεπώνυμο, Καρολάιν Κράουτς, μητέρα ενός βρέφους και σε έγγαμη σχέση συμβίωσης με τον καθ’ ομολογίαν δολοφόνο της, Χαράλαμπο Αναγνωστόπουλο, ο οποίος τη σκότωσε στις 11 Μαΐου στον ύπνο της. Ήταν γυναικοκτονία. Τα υπόλοιπα, οι λεπτομέρειες, είναι περιεχόμενο της δικογραφίας και αφορούν τη δικαιοσύνη, όχι εμάς. Το μόνο που μας αφορά είναι ότι μία ακόμη γυναίκα έχασε τη ζωή της από τα χέρια ενός οικείου της, όπως επίσης και με ποιον τρόπο θα καταφέρουμε επιτέλους να σταματήσουμε οριστικά τέτοια φαινόμενα, εκπαιδεύοντας τις ήδη υπάρχουσες και μεγαλώνοντας τις επόμενες γενιές να κατανοούν και να σέβονται πλήρως τις έννοιες έμφυλη ισότητα, ελευθερία, αυτοδιάθεση, συναίνεση, χωρίς να προσπαθούν να επιβάλλουν οποιουδήποτε είδους εξουσία.

Το τρίτο εξίσου ανατριχιαστικό γεγονός, ήταν η σεξουαλική κακοποίηση μίας εργαζόμενης γυναίκας το περασμένο Σάββατο από έναν καταδικασμένο από τη δικαιοσύνη βιαστή (το 2015) που αφέθηκε ελεύθερος μετά από ολιγοετή φυλάκιση (το 2020). Μία γυναίκα πήγε στη δουλειά της, να καθαρίσει μία πολυκατοικία στα Πετράλωνα, στην οποία διαμένει και ο -από τον νόμο αποδεδειγμένα- βιαστής (το επαναλαμβάνω γιατί έχει σημασία). Μόλις η γυναίκα βρέθηκε μπροστά στο διαμέρισμά του, την άρπαξε, την κλείδωσε μέσα και την κακοποιούσε βάναυσα για ώρες, μέχρι που μπόρεσε να βγει στο μπαλκόνι, να ζητήσει βοήθεια και να γλιτώσει.

Ειδοποιήθηκε η αστυνομία, η οποία έφτασε στο σημείο, αλλά μέχρι να υπογραφεί το ένταλμα και να μπορέσουν να μπουν στο διαμέρισμα για να τον συλλάβουν, ο καταδικασμένος αυτός βιαστής είχε εξαφανιστεί και τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, έγινε γνωστό ότι συνελήφθη.

Θέλω να ξαναδούμε και να καταλάβουμε τι συνέβη. Ένας βιαστής (βιαστής!) καταδικάζεται σε ποινή φυλάκισης 12 ετών, εκτίει μόλις το 1/3, οπότε δικαιούται να κάνει αίτηση αποφυλάκισης, η οποία γίνεται δεκτή (για τον βιαστή!) με την αιτιολόγηση ότι έχει εκτίσει το πραγματικό 1/3 της ποινής του, δηλαδή τα 4 χρόνια, και αφήνεται ελεύθερος με τον περιορισμό να μην βγει εκτός χώρας μέχρι να περάσει το προβλεπόμενο χρονικό διάστημα επιτήρησης. Γιατί το σημαντικό είναι οι τύποι, να έχει εκτίσει το 1/3 της ποινής του, όχι κατά πόσον είναι επικίνδυνος για την κοινωνία με την εκ νέου διάπραξη των ίδιων εγκλημάτων…

Βγαίνει, λοιπόν, από τη φυλακή νωρίτερα και, ενώ δεν ξέρουμε αν σε αυτό το διάστημα που έχει αποφυλακιστεί το έχει ξανακάνει χωρίς να ταυτοποιηθεί ως δράστης, ξέρουμε ότι το περασμένο Σάββατο άνοιξε την πόρτα του διαμερίσματός του γιατί θεώρησε ότι βρήκε εύκολο θύμα στο πρόσωπο μίας γυναίκας που απλώς πήγε στη δουλειά της. Κανείς δεν άκουσε τίποτα, κανείς δεν έκανε τίποτα ακούγοντας μια γυναίκα να κακοποιείται, μέχρι που βγήκε αιμόφυρτη στο μπαλκόνι να ζητήσει βοήθεια.

Και το ένταλμα καθυστέρησε τόσο να βγει, που ο βιαστής πρόλαβε να εξαφανιστεί ανενόχλητος, ενώ οι αστυνομικοί ήταν απ’ έξω, με αποτέλεσμα να αναζητείται για τέσσερις ολόκληρες μέρες.

Θα ήθελα κάποια στιγμή, σύντομα, να ανοίξουμε τη συζήτηση για τα έμφυλα εγκλήματα που στο νομικό μας σύστημα μοιάζει να είναι κάπως… μικρότερης σημασίας, τουλάχιστον ως προς το κομμάτι της έκτισης των πραγματικών ποινών. Είναι πολύ καλά για να γεμίζουν ρεπορτάζ με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, αλλά όπως βλέπουμε, ένας βιασμός δεν είναι και τόσο σημαντικό έγκλημα για να αποτελεί λόγο να απορριφθεί το αίτημα αποφυλάκισης του βιαστή. Οι φυλακές θα αποσυμφορηθούν με το να επιστρέφουν στην κοινωνία όσοι βιαστές και καταδικασμένοι για ειδεχθή εγκλήματα έχουν εκτίσει το 1/3 των ποινών τους; Υπάρχει κάποια απόδειξη σωφρονισμού ή δεν απασχολεί κανέναν αυτό; Να σημειώσω, ωστόσο, ότι η αποφυλάκισή του, όπως διάβασα, έγινε με βάση διατάξεις του προηγούμενου Ποινικού Κώδικα, οπότε έχει σημασία να μάθουμε τί ισχύει με τον νέο.

Αυτό το έγκλημα θα έμενε στο σκοτάδι και δεν θα έπαιρνε τέτοια δημοσιότητα, αν δεν γινόταν αμέσως γνωστό σε φεμινιστικές οργανώσεις, με αποτέλεσμα να αρχίσουν να συρρέουν στην περιοχή γυναίκες, ακτιβίστριες και μη, που ενημερώθηκαν, αγανακτισμένες από τη βία της τοξικής αρρενωπότητας -και ναι, της πατριαρχίας κι ας μην αρέσει σε πολλούς να το ακούν και να το διαβάζουν- για να διαμαρτυρηθούν έξω από το σπίτι του βιαστή και να δείξουν εμπράκτως τη συμπαράστασή τους στο θύμα. Σίγουρα αυτό δεν μπορεί να βοηθήσει πρακτικά τη γυναίκα να ξεχάσει ή να ξεπεράσει όσα φρικώδη έζησε, αλλά ήταν μία πράξη αλληλεγγύης μεταξύ γυναικών, διαφορετικών, άγνωστων μεταξύ τους, που υπενθυμίζει κάτι που έχουμε ανάγκη να ακούμε και να νιώθουμε όλες και δεν το έκανε κανείς για εκείνη τη γυναίκα τη στιγμή που έπρεπε: Δεν είσαι μόνη. Καμία μόνη.

Το τελευταίο από τα γεγονότα, ήταν ο θάνατος ενός 14χρονου κοριτσιού στη Θεσσαλονίκη, από μετεγχειρητικές επιπλοκές. Το κορίτσι σε αυτή την τόσο νεαρή ηλικία υποβλήθηκε σε επέμβαση τοποθέτησης γαστρικού δακτυλίου για να μπορέσει να αδυνατίσει. Σύμφωνα με τον πατέρα της, ο οποίος ως ενήλικας κηδεμόνας έπρεπε να δώσει τη συγκατάθεσή του για την επέμβαση, η κόρη του ήταν θύμα συνεχούς σχολικού εκφοβισμού για τα κιλά της, γι' αυτό και προέβησαν σε αυτή τη λύση. Ένα κορίτσι στην εφηβεία, σε μια τόσο ευαίσθητη και δύσκολη περίοδο για κάθε άνθρωπο, δέχεται bullying για τον αριθμό στη ζυγαριά, επειδή δεν ταιριάζει στα πρότυπα ομορφιάς -που ποιος άραγε τα έχει φτιάξει;- και βλέπει ως έσχατη λύση μια χειρουργική επέμβαση, με τεράστιο σωματικό πόνο και οικονομικό κόστος.

Το τραγικό αυτού του θανάτου, δεν είναι μόνο ότι ένα παιδί δεν πρόλαβε να ζήσει, αλλά και ότι ενώ ο γιατρός ενημερώθηκε ότι η 14χρονη έχει αφόρητους πόνους που δεν δικαιολογούνται, καθησύχασε την οικογένεια χωρίς να την εξετάσει και η δική του αδιαφορία και αμέλεια στοίχισε τη ζωή της.

Αν δεν δεχόταν τόσο μεγάλη πίεση, πιθανόν να μην είχε αποφασίσει ποτέ να προβεί σε κάτι τόσο ακραίο ως λύση ανάγκης και να ζούσε την εφηβεία και τη ζωή της με χαρά -με όσα κιλά είχε και ήθελε να έχει. Ξέρετε, είναι μεγάλη και διαρκής η συζήτηση για την αποδοχή του εαυτού μας, το λέμε, το ξαναλέμε, προσπαθούμε να το αφομοιώσουμε και να το κάνουμε πράξη, αλλά ζούμε σε μία κοινωνία, όπου από το σχολείο ακόμη (άρα τα παιδιά το μαθαίνουν από τις οικογένειές τους) κρίνουμε και κρινόμαστε με όρους photoshop-αρισμένων εξωφύλλων ανδρικών, γυναικείων περιοδικών ή διαφημίσεων. Με πορνογραφικούς όρους κι ας ακούγεται (γιατί είναι) βαρύ. Αλλά, είναι και αλήθεια. Όσο καλή σχέση κι αν αναπτύσσουμε με τον εαυτό μας και το σώμα μας, οι απρό(σ)κλητες παρατηρήσεις, προσβολές, υποτιμητικά ή επιθετικά σχόλια, έρχονται να μας υπενθυμίσουν ότι το σώμα μας, το σχήμα του, ο όγκος και οι ατέλειές του, η τριχοφυΐα, το χρώμα, η υφή του, "αστυνομεύονται" και (κατα)κρίνονται διαρκώς για το πόσο ελκυστικά ή μη είναι, χωρίς να ερωτηθούμε και κυρίως, χωρίς να το ζητήσουμε από οποιονδήποτε.

Είμαστε και αυτή τη φορά υπερβολικές όταν μιλάμε για μια κοινωνία που εγκληματεί κατά των γυναικών; Όταν μιλάμε για την τοξικότητα της πατριαρχικής δομής των κοινωνιών μας, για την τοξική αρρενωπότητα με τα πρότυπα της οποίας μεγαλώνουν αγόρια και κορίτσια στη χώρα μας; Ή, όταν επιμένουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους και να μην δεχόμαστε προσβλητικούς και υποτιμητικούς για τα ίδια τα εγκλήματα και τα θύματα όρους, όπως «έγκλημα πάθους», «έγκλημα τιμής», «την σκότωσε γιατί την αγαπούσε», σε μια διαρκή και μαζική προσπάθεια να ρομαντικοποιήσουν τη βία; Όταν ζητάμε να μπει στα σχολεία το μάθημα της σεξουαλικής αγωγής -σωστά-, για να μάθουν τα παιδιά από νωρίς τι σημαίνει συναίνεση, τι αποτελεί κίνδυνο για τον εαυτό τους και τους άλλους, τι συντελεί σεξουαλικό έγκλημα και τι είναι η αυτοδιάθεση, η ισότητα και η οριοθέτηση; Όταν μιλάμε για την αναγκαιότητα εκπαίδευσης στην ενσυναίσθηση -που, ω, ναι, ακόμη κι αν δεν την έχεις, μαθαίνεται-; Είμαστε παράλογες, παραστρατημένες και επικίνδυνες όταν αποφασίζουμε για τη ζωή, το σώμα και τη σεξουαλικότητά μας, χωρίς να ζητάμε την έγκριση κανενός; Όταν επιλέγουμε εμείς και μόνο εμείς για το αν, πότε, με ποιον, πώς και πόσα παιδιά θα κάνουμε ή αν δεν θα κάνουμε ποτέ; Είμαστε παράλογες και επικίνδυνες όταν απαιτούμε επιτέλους να μπορούμε να νιώθουμε ασφαλείς στο σπίτι, στη δουλειά, στο σχολείο, τη σχολή, το γυμναστήριο, στα ΜΜΜ, στα ταξί, στους δρόμους, στα πάρκα και τις πλατείες, στους κινηματογράφους, τα θέατρα, στα μαγαζιά, στον γιατρό, σε κάθε δημόσιο και ιδιωτικό χώρο, το πρωί, το μεσημέρι, το βράδυ, τα ξημερώματα; Να είμαστε ασφαλείς είτε είμαστε ολομόναχες, είτε με κόσμο, όπου κι αν είμαστε, όπως κι αν είμαστε, ό,τι κι αν φοράμε, ό,τι ώρα κι αν είναι, όσο νηφάλιες ή όχι κι αν είμαστε, είτε φλερτάρουμε είτε όχι, είτε πούμε ναι, είτε ναι και μετά όχι, είτε πούμε όχι εξαρχής; Να είμαστε ασφαλείς σε μία σχέση και ασφαλείς για να βγούμε από αυτήν; Να μην μας κακοποιούν και μας σκοτώνουν ψάχνοντας όλοι να βρουν τι κάναμε και το αξίζαμε -γιατί πάντα θα υπονοείται ότι το αξίζαμε-;

Δεν θα ζητήσω συγγνώμη για την φόρτιση, γιατί ξέρω ότι δικαίως τη νιώθω (μικρά βήματα κόντρα σε όσα μας έμαθαν μεγαλώνοντας, λοιπόν).

Θα σας ζητήσω, όμως, να σκεφτείτε για λίγο, είτε είστε γυναίκες, είτε άνδρες, είτε ενστερνίζεστε αυτές τις απόψεις, είτε όχι, αν θέλετε να ζείτε σε έναν κόσμο που δεν θα σας επιτρέπεται (σ’ εσάς, όχι σε κάποιον άλλο διατηρώντας έτσι απόσταση, αλλά σ’ εσάς τους ίδιους/τις ίδιες), δεν θα σας συγχωρείται να επιλέγετε για τον εαυτό σας, θα επικρίνεστε διαρκώς, θα πρέπει να δέχεστε ότι οποιοσδήποτε άλλος μπορεί ανά πάσα στιγμή να έχει εξουσία πάνω σας επειδή έτσι θέλει και θα σας λένε ότι φταίτε ακόμη κι αν σας συμβεί κάτι βάναυσο. Αν δεν συμβεί, απλώς θα πρέπει να νιώθετε τυχεροί-ές και να συνεχίσετε να φοβάστε διαρκώς μήπως συμβεί στο μέλλον…

Τώρα, σκεφτείτε τι μπορούμε να κάνουμε για να πάψει να είναι αυτή η πραγματικότητα τόσων ανθρώπων.

Ο Δεκέμβριος του '08, 8 χρόνια μετά...

Το 2008 -τριτοετής στη σχολή- το πανεπιστήμιο ζούσε στιγμές κατάληψης πολύ πριν την 6η Δεκεμβρίου. Εκείνο το Σάββατο, όμως, άλλαξε την Αθήνα, όπως την ξέραμε, άλλαξε τους ανθρώπους που βρέθηκαν στις γειτονιές όπου μαινόταν επί μέρες πόλεμος μεταξύ μιας εξουσίας που δεν αναγνώρισε ανθρώπινα όρια και μιας οργής που ξεχείλισε ενάντια στη βία, στη βία που 8 χρόνια μετά μάθαμε να βλέπουμε σχεδόν απαθώς.
Το ότι διέκοψε τη ζωή ενός εφήβου, του οποίου η οικογένεια και οι οικείοι δέχθηκαν με την απώλειά του επίσης ένα τεράστιο πλήγμα, δεν χρειάζεται να επισημανθεί, είναι αυτονόητο και ύψιστης σημασίας.
Και η αλλαγή, δυστυχώς, ήταν προς το χειρότερο. Ο τότε υπουργός Εσωτερικών, Προκόπης Παυλόπουλος, είναι σήμερα Πρόεδρος της Δημοκρατίας. 
Οι σπασμένες βιτρίνες τού τότε είναι τα αναρίθμητα ξενοίκιαστα μαγαζιά τού σήμερα σε μια πόλη που εξαθλιώνεται. 
Το απότομο τράνταγμα στη συνολική συνείδηση τού τότε, είναι ο μαζικός λήθαργος του σήμερα. Το καμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο του Κακλαμάνη, που τόση σημασία είχε, έγινε φωτιές σε καταυλισμούς προσφύγων, έγινε αμέτρητοι άστεγοι άνθρωποι σε όλη την πόλη. 
Η οργή εκείνης της εποχής είναι η απάθεια ή η παραίτηση των τελευταίων ετών.
Μόνο η βία κατά παντός θεριεύει, όσο ημερεύουν οι αντιστάσεις και τα αντανακλαστικά μας.

Όταν η τραγωδία δεν θέλει θεατές, αλλά αποτελεσματική δράση...

Οι τραγωδίες που συμβαίνουν στην πραγματικότητα και δεν αποτελούν μέρος ενός λογοτεχνικού, θεατρικού ή κινηματογραφικού έργου, δημιουργούν διαφόρων ειδών αντιδράσεις και συναισθήματα, αλλά κυρίως, ένα μούδιασμα.

Η είδηση του θανάτου των δύο νηπίων και η φωτογραφία του άψυχου σώματος του τρίχρονου Aylan έκαναν τον γύρο του κόσμου και προκάλεσαν από συναισθήματα απίστευτης θλίψης μέχρι ανείπωτης οργής. Υπήρξαν, βέβαια, και όλοι αυτοί που θεωρούν "λαθραίους" τους πρόσφυγες και επομένως, άξιους της μοίρας τους, ή θεωρούν εαυτούς άξιους να κρίνουν και να κατακρίνουν τους γονείς των παιδιών που τα "καταδίκασαν σε βέβαιο θάνατο".

Πριν, λοιπόν, συγκινηθούμε ως ευαίσθητοι άνθρωποι ή κάνουμε τους δικαστές όλοι μας, πίσω από την ευκολία και την άνεση που μας παρέχει μια οθόνη υπολογιστή, θα ήταν καλό να σκεφτούμε ποια είναι η κατάσταση και τί συμβαίνει στ' αλήθεια.

Αν η επιλογή ενός ανθρώπου είναι να μείνει στην χώρα του η οποία βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση και να περιμένει να πεθάνει αυτός και η οικογένειά του ή να προσπαθήσει να φύγει παίρνοντας το ρίσκο της πιθανότητας πάλι να χάσουν τη ζωή τους, αλλά έχοντας και την ελπίδα ότι μπορεί να σωθούν, ποια θα ήταν η πιο σωστή;

Η ζωή μας ολόκληρη είναι γεμάτη με επιλογές που δεν ξέρουμε αν θα μας δικαιώσουν, αλλά τη δεδομένη στιγμή είναι οι καλύτερες που θα μπορούσαμε να κάνουμε. Το να ψέγεις τον πατέρα (και πρόσφυγα) που έχασε τα παιδιά και τη σύζυγό του, επειδή πήρε το ρίσκο να προσπαθήσει να τους σώσει από τον πόλεμο, είναι σαν να λέμε τρελούς και εγκληματικά ανόητους τους ανθρώπους που το '22 στην καταστροφή της Σμύρνης έπεφταν στη θάλασσα για να σωθούν από τις φλόγες και προσπαθούσαν να πιαστούν από τις βάρκες, τα κουπιά ή τα "συμμαχικά" πλοία που τους έσπρωχναν να βυθιστούν στο νερό.

Δεν έχεις την πολυτέλεια να διαλέξεις κάτι καλύτερο, αλλά έχεις ένστικτο επιβίωσης που σου επιβάλλει να προσπαθήσεις ανάμεσα στο να μείνεις και να καείς ζωντανός ή να πέσεις στο νερό και να προσπαθήσεις για τη ζωή σου μ' αυτή τη μία παραπάνω πιθανότητα επιβίωσης που σου δίνεται. Όλοι αυτό θα κάναμε, αν δεν είχαμε την πολυτέλεια να κρίνουμε, όπως κι εγώ τώρα, από το πληκτρολόγιο μας.

Μας ενοχλούν οι πρόσφυγες που δεν επέλεξαν να αφήσουν τη ζωή στη χώρα τους για να έρθουν να αναστατώσουν τη δική μας, αλλά γιατί έχουν πόλεμο, κινδυνεύουν και τους απαγορεύουμε να μπουν στη χώρα (εν προκειμένω, οι άνθρωποι ήθελαν να πάνε σε συγγενείς τους, στον Καναδά, ούτε καν απλώς σε άλλη χώρα, αλλά σε άλλη ήπειρο, που τους αρνήθηκε το αίτημα επειδή το κατέθεσαν από την Τουρκία). Δεν μας ενοχλεί, όμως, η εισροή δεκάδων χιλιάδων θυμάτων σεξουαλικού trafficking -ακόμη και κάτω των 10 ετών!- από χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ ή της Αφρικής που κακοποιούνται διαρκώς και δουλεύουν ως σκλάβες και σκλάβοι του σεξ σε κάθε ελληνική πόλη, στην ελληνική περιφέρεια και το ξέρουμε όλοι, ακόμη και οι πελάτες τους, αλλά σιωπούμε.

Είναι περίεργο πράγμα, τελικά, σε τί είμαστε ευαίσθητοι, τί ανεχόμαστε και τί απεχθανόμαστε. Τον άνθρωπο που μας έχει ανάγκη και πρέπει να τον βοηθήσουμε τον διώχνουμε, γιατί μας βαραίνει, αλλά τον άνθρωπο που μας έχει, επίσης, ανάγκη και μπορούμε να τον εκμεταλλευτούμε παντοιοτρόπως, τον δεχόμαστε γι' αυτό ακριβώς, μα δεν τον συμπονούμε...

Είχα την μεγάλη τύχη (και το εννοώ, γιατί ευτυχώς δεν το έζησα εγώ, αλλά εκείνοι που το έζησαν δεν βυθίστηκαν στη μιζέρια ή την μισανθρωπιά) να μεγαλώσω σε μια οικογένεια με ανθρώπους, τις πολυλατρεμένες μου γιαγιάδες, που έζησαν πολέμους, διωγμούς, που ανήκαν σε διαφορετικά γεωγραφικά τμήματα, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτικά στρώματα και μου έμαθαν αυτοί οι διαφορετικών καταβολών άνθρωποι ένα μόνο πράγμα: δεν είμαι καλύτερη από κανέναν, δεν είμαι χειρότερη από κανέναν, δεν έχω το δικαίωμα να λυπάμαι κάποιον ούτε να επιτρέψω να με λυπούνται, αλλά μόνο να λυπάμαι για τη δυσκολία του άλλου, ποτέ αυτόν. Γιατί πίσω από τραπεζικούς λογαριασμούς, χρώμα, φυλή, φύλο, θρησκεία, εθνικότητα, μόρφωση, ευκαιρίες, γεωπολιτική κατάσταση, υπάρχει κάτι που μας ενώνει, το ότι είμαστε άνθρωποι.

Όσο για την ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στο προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, να θυμίσω μόνο ότι τη δεκαετία του 2000 ο Μπερλουσκόνι βύθιζε πλοία ως λύση για να μην δέχεται η Ιταλία μετανάστες. Ζούμε ΚΑΙ σ' αυτή την Ευρώπη, για να μη μιλάμε μόνο για την Ευρώπη του Διαφωτισμού. Υπάρχει κι η πλευρά του σκότους, η Ευρώπη του φασισμού, του ναζισμού, των ηγεμονιών, που πάνω από τον άνθρωπο βάζει μικρο- και μεγαλο-συμφέροντα. 

Όταν ευρωπαϊκοί όμιλοι, επί παραδείγματι, εκμεταλλεύονται, καταστρέφουν (μιλάμε για τεράστια και μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική καταστροφή) και απομυζούν τη γη της Αφρικής και εκτοπίζουν τους πληθυσμούς από τη γη τους δεν υπάρχει πρόβλημα, όταν όμως, αυτοί οι εκτοπισμένοι άνθρωποι έρχονται να ζητήσουν άσυλο ή δικαίωμα εργασίας στην Ευρώπη, η Γηραιά ήπειρος τους κλείνει την πόρτα στα μούτρα. Κι εμείς, οι πολίτες της Ευρώπης, συγκινούμαστε μπροστά σε μια οθόνη ή κρίνουμε. Μόνο που δεν είναι μυθοπλασία, δεν είναι σαπουνόπερα ή η αγαπημένη μας δραματική σειρά, είναι, δυστυχώς, η πραγματικότητα.

Κάτι κάνουμε πολύ λάθος.

Όταν μάθαμε πως -για τον Χρ. Θηβαίο- το ραδιόφωνο δεν είναι δουλειά...

Διαφωνώ από την αρχή ως το τέλος με όσα είπε ο Χρήστος Θηβαίος στο δημοτικό ραδιόφωνο της Θεσσαλονίκης, ο οποίος δεν ξέρω σε τί σύγχυση βρέθηκε. Ακόμη και ψήγματα δίκιου που προσπαθούσα να βρω, γιατί έως ένα σημείο υπάρχουν αυτά που ανέφερε, ο τρόπος του, η έλλειψη ειρμού, η ελιτίστικη από την αντίθετη, όμως, πλευρά στάση του, η ισοπέδωση ενός συνόλου ανθρώπων, δεν το επιτρέπει.
Το πρόβλημα είναι οι καφετέριες που είναι γεμάτες -και στις οποίες, ενημερωτικά, εργάζονται άνθρωποι!-, αλλά όχι η ανεργία και οι διαρκείς απολύσεις ή οι επιχειρήσεις που κλείνουν. Το πρόβλημα είναι όσοι απασχολούνται σε κάτι που κατ' αυτόν "δεν είναι παραγωγική εργασία", δηλαδή χειρωνακτική, γιατί ως γνωστόν η μόνη επαγγελματική ομάδα που χρειάζεται μια κοινωνία είναι οι χειρώνακτες! Δεν χρειάζονται δάσκαλοι, καθηγητές, γιατροί, νοσοκόμοι, καλλιτέχνες -και επομένως, τραγουδοποιοί- επιχειρηματίες κλπ. Αυτό που λέω, φυσικά, δεν αναιρεί την αναγκαιότητα της παραγωγικής -γεωργικής και κτηνοτροφικής- αυτάρκειας μιας χώρας, άρα και το εργατικό δυναμικό σ' αυτή, αλλά αν δεν υπάρχει ο γεωπόνος κι ο κτηνίατρος, να μας πει ο κ. Θηβαίος πώς θα υπάρξει και θα συνεχίσει να υπάρχει ελληνική παραγωγή.
Το ελληνικό δημόσιο πάσχει δεκαετίες τώρα, αλλά αρνούμαι να δεχτώ ότι το σύνολο των ανθρώπων που εργάζονται σ' αυτό είναι τεμπέληδες και βολεμένοι, γιατί πολύ απλά, έχω ίδιαν γνώση και έχω δει και τις δύο κατηγορίες να συνυπάρχουν, όπως ακριβώς και στον ιδιωτικό τομέα. Γιατί κι εκεί, αν είσαι γνωστός γνωστού και "καλοπερασάκιας", πάλι δεν θα ζοριστείς για να είσαι συνεπής στην εργασία σου.
Όσο για το πόσο παραγωγική δουλειά είναι να δουλεύεις σε ραδιόφωνο, θα έπρεπε να ξέρει, λόγω ιδιότητας, ότι η πλειονότητα δουλεύει με playlist για ψίχουλα, ενώ οι υπόλοιποι που το αντιμετωπίζουν πιο δημιουργικά και ελεύθερα με πραγματικό κόπο, δυστυχώς, δεν πληρώνονται καν, γιατί τα χρήματα έρχονται από συγκεκριμένες πηγές. Αν λοιπόν, υπήρχε λίγη δικαιοσύνη, την μερίδα του λέοντος θα την έπαιρναν οι δεύτεροι. Επομένως, παραγωγικότατη δουλειά είναι -και εξαιρετικά συμφέρουσα για τον ίδιο ως καλλιτέχνη που προβάλλεται- μόνο που γίνεται τζάμπα.
Κι επειδή εκνευρίστηκα πραγματικά, δεν είδα να κάνει τέτοια επίθεση πηγαίνοντας καλεσμένος σε εκπομπή του ANT1 και συγκεκριμένα στον Αρναούτογλου(!), λέγοντάς του να πάει να δουλέψει ως υδραυλικός, αλλά στην κυρία Αυγερίδου, κάνοντάς της μάλιστα και υποδείξεις να πάει να δουλέψει στα βιοκαύσιμα ως χημικός που έχει σπουδάσει.
Αυτή η επιλεκτική και παραληρηματική αριστεροσύνη -να μην της δώσω τον χαρακττηρισμό που θα της ταίριαζε, γιατί έχω και μια ανατροφή- προσβάλλει μια ολόκληρη κατηγορία ανθρώπων που ανήκει στην αριστερά.
Υ.Γ. Και δεν ρίχνω καν στο τραπέζι το όνομα Θάνος Μικρούτσικος, γιατί θ' ανοίξει μια άλλη μεγάλη συζήτηση που έχει να πει πολλά για το πώς σου ανοίγονται επαγγελματικές πόρτες. Κι άλλοι έχουν (και μάλιστα πολύ) ταλέντο, αλλά τους βγαίνει η ψυχούλα να κάνουν άλλες δουλειές για να συνεχίζουν να δημιουργούν καλλιτεχνικά. Έχω πολλούς υπ' όψιν, να του τους συστήσω αν θέλει.

   

Τηλεφωνική συνέντευξη-παραλήρημα Χρήστου Θηβαίου στον FM 100 και την Δέσποινα Αυγερίδου

Δεν ξεχνιέται, βρε Σάκη...

Ο Σάκης ό,τι ζημιά αποσοβήθηκε τότε με τη συναυλία στην Πράσινη γραμμή, την επανέφερε πολλαπλασιασμένη δεκάκις, με το βίντεο της περασμένης εβδομάδας στο οποίο υποστήριζε ενθέρμως και με δραματικό τόνο την επιλογή του "Ναι" στο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου.
Όχι για την επιλογή της ψήφου του, αυτό δεν έχει κανείς δικαίωμα να το κρίνει (και δεν μας αφορά, όπως ακριβώς δεν μας απασχόλησε και καλλιτεχνικά το ότι τραγούδησε προ δύο μηνών το "Άξιον εστί" από τη στιγμή που ήταν επιλογή του Μίκη Θεοδωράκη), αλλά για το ότι μπήκε στη διαδικασία για δικούς του -και όχι μόνο- λόγους να κάνει ένα βίντεο προσπαθώντας από τη μία να πείσει προς μία κατεύθυνση και από την άλλη, ότι είναι στην ίδια δεινή θέση με τον μέσο πολίτη της χώρας.
Ενώ προφανώς και δεν είναι. Δεν έχει ούτε τα ίδια εισοδήματα, περιουσιακά στοιχεία, ούτε τα ίδια οικονομικά προβλήματα, που για την πλειονότητα είναι ζήτημα επιβίωσης και βεβαίως, ούτε το ίδιο βιοτικό επίπεδο. Καλό θα ήταν λοιπόν, όλα αυτά να τα έχει σκεφτεί επισταμένως πριν προβεί στη δημιουργία ενός τέτοιου βίντεο που τον εκθέτει ανεπανόρθωτα και δίνει αφορμή για διαφόρων ειδών επικριτικά σχόλια -και όχι άδικα.
Η προσωπική του ιστορία, καθώς φαίνεται, δεν του έμαθε ότι η πολιτική δεν είναι το δυνατό του σημείο, ακόμη κι αν οι "φίλοι" του έχουν άμεση εμπλοκή στο πολιτικό σύστημα της χώρας, καθώς οι μεγάλοι επιχειρηματίες/εφοπλιστές κλπ πάντα εμπλέκονται με τον έναν ή άλλο τρόπο στο πολιτικό γίγνεσθαι.
Τώρα, δυστυχώς για τον ίδιο, δεν έχει τον Ηλία Ψινάκη μάνατζερ για να σώσει ό,τι μπορεί από την εικόνα του.
Κρίμα για τον -κατά τα λοιπά, χάρμα οφθαλμών- Σάκη.

Να, ένα επίκαιρο τραγούδι του προ ετών, τον τίτλο του οποίου θα θέλει να κάνει πράξη σ' εμάς, αλλά δεν γίνεται.

        

Σάκης Ρουβάς- Ξέχασέ το

Οι μέρες της κρίσεως…

Σε δύο ημέρες θα έχουμε το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, όποιο κι αν είναι αυτό. Σε δύο ημέρες όλη αυτή η ένταση θα κορυφωθεί. Τότε, θα πρέπει να αφήσουμε τη σιωπή να καθαρίσει όλη τη βουή, να απολυμάνει τα αφτιά μας από την ηχορύπανση του παραλογισμού και της πόλωσης. Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Γιατί από τη Δευτέρα θα ζούμε και πάλι μαζί σ’ αυτή τη χώρα και θα ‘ναι πιο δύσκολα απ’ όσα ζούμε σήμερα -όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Ο Σεφέρης στην ομιλία του παραλαμβάνοντας το Νόμπελ, το 1963, είχε πει το πιο ουσιαστικό πράγμα που έχει λεχθεί στην ανθρώπινη Ιστορία: «Σ’ αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν’ αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται».

Τη Δευτέρα, λοιπόν, θα είμαι εδώ για να σου απλώσω το χέρι και θέλω να το κάνεις κι εσύ. Όχι, δεν θα το κάνω για σένα, ούτε εσύ για μένα. Θα το κάνω πρωτίστως για τον εαυτό μου. Γι’ αυτό θέλω να το κάνεις κι εσύ. Γιατί όσο κι αν δεν το πιστεύεις μέσα στην ένταση, την πόλωση, τις πληροφορίες που σε βομβαρδίζουν τόσες μέρες, με χρειάζεσαι, όπως κι εγώ χρειάζομαι εσένα. Θα ζήσουμε δυσκολότερα απ’ ό, τι έχουμε ζήσει οι άνθρωποι της γενιάς μου (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι σε βάθος χρόνου δεν θα οδηγηθούμε σε καλύτερες μέρες) και με φοβίζει, όσο φοβίζει κι εσένα. Αισθάνομαι ότι δεν μας αξίζει αυτό που ζούμε επτά χρόνια τώρα και με κάνει να αγανακτώ, όσο κι εσένα. Μόνο που σέβομαι τον φόβο σου, σέβομαι την αγανάκτησή σου, ακόμη κι αν διαφωνώ με κάποιο από αυτά ή την έκφρασή τους. Μα περισσότερο σέβομαι εσένα, πίσω από κάθε φόβο και κάθε αγανάκτηση, γιατί όταν όλα αυτά καταλαγιάσουν θα μείνεις μόνο εσύ, ένας άνθρωπος σαν κι εμένα, και θα σου απλώσω το χέρι για να μη νιώσεις μόνος μέσα στον νέο κόσμο που θα δεις -γιατί με ένα «ναι» ή μ’ ένα «όχι», ο κόσμος μας θα αλλάξει άρδην. Θα τον δούμε μαζί.

Όποιον απειλεί, λοιδορεί και επιτίθεται χυδαία και φανατισμένα ή ασχολείται αυτιστικά και με κραυγές μόνο με τα μεγαλοσυμφέροντά του έναντι μιας ολόκληρης κοινωνίας, δεν δύναμαι να σεβαστώ, γιατί ξεχνά την ανθρώπινη ιδιότητα που όλοι φέρουμε. Όπως και όλους τους "συναδέλφους" μου δημοσιογράφους που μπροστά στα συμφέροντα του καναλάρχη ή εκδότη τους καταπατούν την αλήθεια σαν σκουπίδι.

Μα σου υπόσχομαι πως αν καταφέρεις να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου, να δείξεις σεβασμό απέναντι στη διαφορετική άποψη, να δεις τα πράγματα σφαιρικά, χωρίς διθυράμβους ή αναθέματα, θα έχεις βγει κερδισμένος. Περισσότερο απ’ όσο θα σου πει με αριθμούς μια τράπεζα ή το ΔΝΤ.

Η εθνική μας Ιστορία έχει αποδείξει πως ο διχασμός είναι περασμένος στο DNA μας, αλλά αυτή τη φορά δεν έχουμε δικαιολογία. Δεν μπορούμε να πούμε «δεν ήξερα», γιατί ξέρουμε τι σημαίνει αυτό. Το αύριο δεν ξέρουμε τί θα φέρει στην οικονομική μας ζωή μόνο, γιατί στην κοινωνική εμείς θα το επιλέξουμε.

Ο πατέρας μου γεννήθηκε στο τέλος του Εμφυλίου, μεγαλώνοντας είχε ζωντανές μνήμες από τις πληγές που άφησε πίσω του. Τα τραύματα στις ψυχές και τις σχέσεις των ανθρώπων. Σε μια συζήτηση νωρίτερα τον άκουσα πολύ αγχωμένο και τον ρώτησα αν μεταξύ αυτών που έχει ζήσει μεγαλώνοντας και αυτής της επταετίας της κρίσης φοβάται κάτι περισσότερο. Με ξάφνιασε όταν μου είπε ότι αυτή η επταετία τον τρομάζει. Του είπα, λοιπόν, πως έχοντας ζήσει τόσο δύσκολα παιδικά χρόνια, με φτώχεια πραγματική, σοβαρή, με δυσκολίες επιβίωσης, με πολιτικές διώξεις, με μια δικτατορία στη συνέχεια, το να τον φοβίζει αυτό μου φαίνεται παράλογο. Εγώ και οι άνθρωποι της γενιάς μου, που χάρις στους γονείς μας ζήσαμε μια παιδική ηλικία πραγματικά καλή, όχι πλούσια, αλλά χωρίς στερήσεις, ανήκαμε στη μεσαία τάξη, αυτή που πια δεν υπάρχει. Εμείς, λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε πως δικαιούμαστε να φοβόμαστε τα χειρότερα, γιατί εκεί που θα ξεκινούσε η ζωή μας, μπήκε στον πάγο και επλήγη από την ύφεση, αλλά δεν πρέπει να μας υποκινεί ο φόβος.

Και τότε μου ανέφερε πόσο τoν ανησυχούν όσα λέγονται στην τηλεόραση και ότι τον τρομάζει ότι οι περισσότεροι γεμίζουν τις πλατείες για το «ναι». Το μόνο που του πρότεινα είναι να ακούει, να βλέπει, αλλά να μην τα κουβαλάει μέσα του άκριτα, σαν την απόλυτη αλήθεια. Αυτή, άλλωστε, δεν θα την μάθουμε ποτέ, μόνο πτυχές της. Τα κανάλια, άλλωστε, έχουν συμφέροντα, που σε μεγάλο βαθμό καλούνται να εξυπηρετήσουν, είναι γνωστό. Δεν είναι πρωτόφαντο.

Δεν θέλω να μας βλέπω φοβισμένους, ούτε διαρκώς θυμωμένους, έτοιμους για καβγά και ανθρωποφαγία. Θα πω, λοιπόν, και σ’ εσένα, αυτό που είπα στον μπαμπά μου: την Κυριακή δεν θέλω να είσαι φοβισμένος, αλλά δεν θέλω να γίνεις ήρωας, δεν μας χρειάζονται ήρωες, άνθρωποι ψύχραιμοι, συνειδητοποιημένοι, με λογική και συναίσθηση της πραγματικότητας μάς χρειάζονται, όχι "εύφλεκτοι" και φανατισμένοι προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.
Θέλω να μην φοβάσαι και να μην βλέπεις τον εαυτό σου σαν σωτήρα. Θέλω να είσαι υπεύθυνος πολίτης. Να μη φοβάσαι την ευθύνη που σου αναλογεί.

Τη Δευτέρα θα είμαστε πάλι μαζί. (Θα είμαστε;)

Η δύναμη των γυναικών...

Σήμερα γιορτάζουμε, για την ακρίβεια σήμερα οι γυναίκες τιμούν τις άλλες γυναίκες για τους αγώνες και τις προσπάθειες που κατέβαλλαν, ώστε να απολαμβάνουμε κάποια -δεδομένα πλέον- κεκτημένα. Και θυμόμαστε ότι -δυστυχώς- είναι ένας διαρκής αγώνας, μια συνεχής μάχη σ' έναν κόσμο που στο μεγαλύτερο μέρος του αντιμετωπίζει τη γυναίκα σαν άνθρωπο δεύτερης κατηγορίας (στην καλύτερη περίπτωση) ή απλώς, άψυχο αντικείμενο.
Χρόνια μας πολλά λοιπόν, ελεύθερα, δημιουργικά, με σεβασμό, αξιοπρέπεια, δικαιώματα, άπλετο χώρο και βαθιές ανάσες ελευθερίας!
Να χαμογελάμε περισσότερο, να διεκδικούμε με λιγότερη συστολή και περισσότερο πάθος ό,τι αξίζουμε, να μην φοβόμαστε ούτε λίγο, να ζούμε σ' έναν κόσμο -και γι' αυτό να τον φτιάξουμε εμείς- που θα μας χωρά χωρίς προσθαφαιρέσεις, καλούπια, δάχτυλα προτεταμένα να ψέξουν, να στηλιτεύσουν, να κατηγορήσουν, να φοβίσουν, να ενοχοποιήσουν, να τιμωρήσουν. Σ' έναν κόσμο που η γυναίκα είναι ένας άνθρωπος με όλα όσα δικαιούται κάθε άνθρωπος, τίποτε λιγότερο, τίποτε περισσότερο.
Το δικαιούμαστε, το αξίζουμε, δεν χρειάζεται καν να το κερδίσουμε, είναι κερδισμένο, γιατί είμαστε άνθρωποι!

Μια μέρα γιορτής για 365 άλλες μέρες διαρκούς προσπάθειας κι αγώνα

Ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας έχει καθιερωθεί η 8^η Μαρτίου. Μια επέτειος που μας υπενθυμίζει τους αγώνες των γυναικών για να αποκτήσουν και να κατοχυρώσουν τα δικαιώματά τους, για να διεκδικήσουν την ισότητα που αξίζουν, τον σεβασμό και τη θέση τους στην κοινωνία.

Τα χρόνια πέρασαν και μπορεί οι δυτικές κοινωνίες να έχουν κάνει μεγάλα βήματα προόδου, αλλά πάντα υπάρχει μια αδιόρατη -όχι και τόσο, στην πραγματικότητα- υποβόσκουσα διάθεση υποτίμησης των γυναικών. Γενιές ολόκληρες μάθαμε να προσπερνάμε τα φαλλοκρατικά σχόλια και δήθεν αστεία για να μην χαρακτηριστούμε υπερβολικές και εύθικτες. Φτάσαμε στο σημείο να τα χρησιμοποιούμε μεταξύ μας, τη στιγμή που αν τα ακούσουμε από το στόμα ενός άνδρα ανεβάζουμε πίεση.
Πίστεψαν πως το να είσαι γυναίκα δεν έχει σχεδόν τίποτε καλό, ότι γεννήθηκαν για να υποφέρουν. Δεν έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν τον έρωτα, να δουλεύουν και να αμείβονται ανάλογα με αυτό που προσφέρουν ή να διεκδικήσουν μια ανώτερη θέση. Δεν δικαιούνται να έχουν δική τους κοσμοθεωρία, να αποφασίσουν αν θα γίνουν μητέρες ή όχι, αν θα γίνουν η «σύζυγος» κάποιου ή του ίδιου τους του εαυτού. Ένα σωρό σχόλια για τις επιλογές των γυναικών που ανά εποχές –αλλά και σήμερα- έμοιαζαν ριζοσπαστικές και χαρακτηρίζονταν ως παραξενιές και οι γυναίκες από ανόητες και παράξενες μέχρι αλαφροΐσκιωτες και τρελές.
Έκρυβαν τις δυσκολίες και την ενδοοικογενειακή βία για να μην το μάθουν «παραέξω», λες και εκείνες έκαναν κάτι λάθος. Μεγάλωσαν κι άλλες γυναίκες μ’ αυτή τη σκέψη και έγιναν άνθρωποι δυστυχείς, έμαθαν να κουβαλούν βάρη γενεών και να ζουν μ’ αυτά, σαν τον σταυρό του μαρτυρίου που τους αναλογεί.
Χρησιμοποιήθηκαν ως ανταλλακτικό μέσο, σαν προϊόν. Η γέννησή τους αντιμετωπίστηκε ως χτύπημα της μοίρας και οικογενειακό βάρος. Η γυναίκα ήταν μέσο ικανοποίησης του άνδρα, είτε εκείνη ήθελε είτε όχι, δεν είχε δικαίωμα να εκφέρει άποψη ούτε φυσικά θα γινόταν σεβαστή. Ήταν η αναπαραγωγική μηχανή που έπρεπε να είναι ρυθμισμένη στη γέννηση μόνο αρσενικών τέκνων, αλλιώς η «μηχανή» ήταν ελαττωματική και επομένως, άχρηστη.
Το 2014, λοιπόν, που θεωρητικά και πρακτικά ως ένα μεγάλο βαθμό, η γυναίκα έχει πάρει μια πολύ μεγαλύτερη, σημαντικότερη θέση στην κοινωνία τα πραγματικά προβλήματα δεν λείπουν. Γιατί οι δυτικές κοινωνίες είναι το μικρότερο κομμάτι ενός κόσμου που θεωρεί τη γυναίκα μολυσματική και ανίερη ύπαρξη.

 

Κι ας μη γελιόμαστε, σε έναν κόσμο που υπάρχει  και μάλιστα ανθεί ο σεξουαλικός τουρισμός, ο οποίος ως τέτοιος προβάλλεται απροκάλυπτα, δεν μπορούμε να μιλάμε για σεβασμό και ισότητα.
Το Σάββατο η ActionAid Hellas έκανε μια εξαιρετική δράση για την Ημέρα της Γυναίκας με σύνθημα «αλληλεγγύη και αισιοδοξία, ενάντια στη βία και την ξενοφοβία». Το συγκρότημα κρουστών Batala έδινε τον ρυθμό σε μια διαδρομή που ξεκίνησε από την πλατεία Μοναστηρακίου, πέρασε από του Ψυρρή, την Ευριπίδου, έφτασε στην οδό Αθηνάς, μπήκε στην Βαρβάκειο αγορά και αφού πέρασε την Αιόλου, κατέληξε στην Καρορή, στο μπαρ Μπούφος. Στους δρόμους όπου η εκμετάλλευση και κακοποίηση των γυναικών είναι καθημερινό φαινόμενο και μάλιστα επί 24ώρου. Δρόμοι, όπου αν είσαι γυναίκα, φοβάσαι να περάσεις και τους αποφεύγεις.
Αυτό είναι το χειρότερο, να φοβάσαι να περπατήσεις στην πόλη σου επειδή είσαι γυναίκα!
Αυτή τη σκέψη έκανα αγανακτισμένη και έκπληκτη όταν διάβαζα πως στην Ινδία το να κυκλοφορεί μια γυναίκα στον δρόμο θεωρείται πρόκληση για τους άνδρες, ώστε την βιάζουν. Οι βιασμοί είναι καθημερινό φαινόμενο που δεν θεωρούν ότι χρειάζεται να δοθεί καν προσοχή και έκταση στα Μέσα. Έντρομη προσπαθούσα να χωρέσω στο μυαλό μου ότι υπάρχουν εκατομμύρια γυναίκες που φοβούνται 24 ώρες το 24ωρο για την σωματική τους ακεραιότητα και τη ζωή τους. Προσπαθούσα να καταλάβω πώς μπορείς να αγαπήσεις έναν άνθρωπο που μέσα στο μυαλό του σε θεωρεί ως μίασμα και μέσο να εκτονώσει τα ένστικτά του. Μάλλον δεν μπορείς κι αυτό είναι το τρομακτικό. Περνάς όλη σου τη ζωή με τον φόβο, με το να ζεις με ανθρώπους που δεν αγαπάς, αλλά φοβάσαι και ζεις ένα διαρκές μαρτύριο.

Το ίδιο βράδυ, την Ημέρα της Γυναίκας, πέρασα, πηγαίνοντας προς το μετρό, από το Μεταξουργείο. Σ’ ένα στενό, τρεις μελαμψοί άντρες έβγαιναν από ένα κτήριο με αναμμένο φως (όχι, όμως, κόκκινο) και «μπλόκαραν» την είσοδο, καθώς μια ομάδα 6-7 εφήβων πήγαιναν να μπουν. Καταλάβαμε τι «σπίτι» ήταν και πέρα από ένα σφίξιμο στο στομάχι που ένιωσα, το μόνο που σκέφτηκα ήταν πόσο ειρωνικό είναι λίγα τετράγωνα πιο πέρα να έχουν μαζευτεί τόσοι άνθρωποι σε μια πορεία ενάντια στη βία και την εκμετάλλευση των γυναικών και εκεί ένα μείγμα εθνικοτήτων και ηλικιών να αντιμετωπίζει την γυναίκα ως «τρόπο» διασκέδασης, εκτόνωσης, τόνωσης του ανδρισμού και απόδειξη της εξουσίας που είτε έχει, είτε θα ήθελε να έχει.

Συνειδητοποίησα ακόμη μια φορά πως όσο εξελιγμένοι και πολιτισμένοι και να είμαστε, παραμένουμε ατελή όντα, που δεν μπορούν να αποτινάξουν από πάνω τους τα ζωώδη ένστικτα και την κτηνώδη φύση. Κι αυτό είναι τρομακτικό, αποκαρδιωτικό, λυπηρό και επώδυνο.
Μα κυρίως, με πεισμώνει, όπως πιστεύω και κάθε γυναίκα, να συμβάλλω με τον τρόπο που μπορώ, ξεκινώντας από το πώς δρω, ζω, τι επιτρέπω, πώς στέκομαι στη ζωή και πώς αντιμετωπίζω εγώ τη ζωή μου, τον εαυτό μου, τις άλλες γυναίκες.
Γιατί πολλές φορές το ξεχνάμε και πρέπει να το υπενθυμίζουμε διαρκώς: Αξίζω! Σεβασμό, ελευθερία, ανεξαρτησία, ίσες ευκαιρίες, ευτυχία!

"O Άλλος Άνθρωπος" σε μια βαθιά ανθρώπινη -πολιτική- πράξη...

Είναι μεσημέρι Κυριακής και οι ήσυχοι δρόμοι του Κεραμεικού έρχονται σε αντίθεση μ’ αυτό που συμβαίνει στο οικόπεδο του Δημόσιου Σήματος. Πέντε άνθρωποι έχουν στήσει ένα πτυσσόμενο τραπέζι, έχουν βάλει πάνω σακούλες με πατάτες και κρεμμύδια, μια κατσαρόλα καλυμμένη με αλουμινόχαρτο και μια πινακίδα που εξηγεί πως είναι για οικονομική ενίσχυση.
Πίσω τους βρίσκεται αναρτημένο ένα πανό που γράφει σε ελληνικά και αγγλικά ότι προσφέρεται δωρεάν φαγητό. Ένας συμπαθητικός κύριος με μούσι και καπέλο πασχίζει ν’ ανάψει το γκάζι για να μαγειρέψει στο μεγάλο καζάνι και φωνάζει διαρκώς τη Μαρία.
Είναι ο Κώστας Πολυχρονόπουλος, άνεργος από το 2009, όταν απολύθηκε από την εταιρεία στην οποία εργαζόταν επί 25 χρόνια. Τα τελευταία δύο χρόνια γυρίζει καθημερινά την Αθήνα, «και όχι μόνο» όπως λέει, και μαγειρεύει μαζί με τους εθελοντές, αλλά και όποιον περαστικό έχει διάθεση να βοηθήσει, για όλους. «Το φαγητό είναι για όλους, χωρίς διακρίσεις: άστεγοι, άνεργοι, μαύροι, κίτρινοι, Ρομά, Έλληνες, ξένοι».
Πέρασε μια μακρά περίοδο κατά την οποία δεν έβγαινε από το σπίτι και στη συνέχεια αποφάσισε να δράσει. Η αφορμή ήταν η εικόνα δύο παιδιών να μαλώνουν για το ποιος θα πάρει τελικά το σάπιο μήλο που ήταν πεταμένο στα σκουπίδια.
Η κίνηση Κοινωνική Κουζίνα «Ο Άλλος Άνθρωπος», που ξεκίνησε το 2011, έχει βρει υποστηρικτές, αλλά και ανθρώπους που λαμβάνουν την βοήθεια που χρειάζονται.
«Απλώς, δίνω τη βοήθεια που δεν βρήκα εγώ», λέει ο Δημήτρης, άνεργος, εθελοντής στην Κοινωνική Κουζίνα, ο οποίος συμμετέχει από τον Ιούλιο σχεδόν καθημερινά στις δράσεις.
Οι ίδιοι δεν αρνούνται την ανιδιοτελή βοήθεια, όποιος θέλει να μπει στη διαδικασία της προετοιμασίας του φαγητού είναι ευπρόσδεκτος. Αν, λοιπόν, περνάς τυχαία από εκεί μπορεί να βρεθείς να καθαρίζεις κρεμμύδια και πατάτες για το φαγητό της ημέρας, μαζί με τους μόνιμους εθελοντές.
«Κάθε μέρα έρχονται όλο και περισσότεροι εθελοντές» επισημαίνει ο Κώστας Πολυχρονόπουλος. «Κάθε μέρα αυξάνεται ο κόσμος που έρχεται να βοηθήσει, είτε με προσωπική εργασία, είτε με οικονομική ενίσχυση ή σε τρόφιμα. Ο καθένας με ό, τι μπορεί βάζει το δικό του λιθαράκι» προσθέτει η Μαρία που είναι εθελόντρια. «Όπου και να πάμε τελευταία γίνεται χαμός από κόσμο που έρχεται και βοηθάει, προσφέρει, κάθεται να φάει ένα πιάτο φαγητό μαζί μας και συζητάμε» συνεχίζει ο Κώστας Πολυχρονόπουλος.
Δυστυχώς, όπως τονίζει, σημειώνεται μεγάλη αύξηση όσων προσφεύγουν αναγκαστικά στα γεύματα. «Ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν ανάγκη από τέτοιες δράσεις σίγουρα αυξάνεται -και από οικογένειες πλέον. Βλέπεις οικογένειες με μικρά παιδιά να έρχονται, γιατί δεν έχουν άλλον τρόπο να ανταπεξέλθουν».
Όσο περνά η ώρα έρχονται κι άλλοι γνώριμοι της δράσης, όλοι βοηθάνε, δεν έρχονται απλώς για το φαγητό. «Μ’ αρέσει η προσφορά από τον άνθρωπο στον άνθρωπο, γιατί όλοι είμαστε άνθρωποι κι έχουμε το ίδιο πρόβλημα, άλλος λιγότερο κι άλλος περισσότερο» λέει η Μαρία που βοηθά σε όλα. «Άλλος έχει πρόβλημα επιβίωσης, άλλος πρόβλημα στέγης. Όλοι έχουμε κάτι».
Η Μαρία είναι άνεργη και πρωτοέμαθε για την Κοινωνική Κουζίνα το καλοκαίρι του 2012, όταν είχε πάει στη δράση στο Σύνταγμα. «Μ’ άρεσε αυτή η επικοινωνία, που ο ένας μίλαγε, γνωριζόταν με τον άλλο, αλλά μετά το καλοκαίρι χαθήκαμε για ένα εξάμηνο και τους βρήκα τυχαία στην Κουμουνδούρου πάλι. Άρχισα σιγά-σιγά να πηγαίνω για φαγητό, γιατί δεν είμαι τελείως άστεγη -είχα ένα χώρο να κοιμάμαι μόνο- και πήγαινα και να βοηθήσω και να φάω. Έτσι συνεχίζεται μέχρι σήμερα».
Η διαφορά της Κοινωνικής Κουζίνας «Ο Άλλος Άνθρωπος» σε σχέση με αντίστοιχες δράσεις κρύβεται στην ουσία της, στην ισότητα των ανθρώπων. «Το σημαντικό και το ωραίο» λέει η Βάσω, εθελόντρια και οργανώτρια του «Άλλου Ανθρώπου» στην Σαλαμίνα, «είναι πως δεν πρόκειται για συσσίτιο, δηλαδή υπάρχει μια ομάδα ανθρώπων οι οποίοι είναι εθελοντές -κάποιοι έχουν δουλειά, κάποιοι δεν έχουν, κάποιοι είναι στο δρόμο- κι όμως, καθημερινά μαγειρεύουν, αλλά δεν είναι συσσίτιο. Μαγειρεύουμε για να φάμε όλοι μαζί». Το ίδιο επισημαίνει και η Μαρία. «Δεν είναι ούτε συσσίτιο, ούτε φιλανθρωπία ούτε ελεημοσύνη, είναι η επικοινωνία, το να γίνουμε μια μεγάλη παρέα. Εδώ δεν υπάρχουν ταμπέλες, είμαστε όλοι μαζί, είμαστε όλοι άνθρωποι, μια γροθιά. Ο καθένας βοηθάει σε κάτι, αυτός είναι ο στόχος, να είμαστε όλοι μαζί».
Σκοπός της δράσης είναι «να ενώσει όλο τον κόσμο» λέει χαρακτηριστικά ο Δημήτρης.

Μέσα από τέτοιες κινήσεις, όμως, εμφανίζονται και κάποιοι που θέλουν να έχουν όφελος. «Πάντα υπάρχει πρόθεση να εκμεταλλευτούν πολιτικά τη δράση της Κοινωνικής Κουζίνας», εξηγεί ο Κώστας Πολυχρονόπουλος. «Και από πολιτικούς φορείς και από μεμονωμένους ανθρώπους που θέλουν να το εκμεταλλευτούν. Έχουν έρθει και σ’ εμάς και φυσικά, έχουν φύγει. Μόλις τους καταλάβαμε, τους απομονώσαμε». Διευκρινίζει, ωστόσο, πως «δεν στερούμε τη δυνατότητα σε κανέναν να έρθει να φάει ένα πιάτο φαΐ, στερούμε όμως τη δυνατότητα να ενσωματωθεί στην ομάδα για να την εκμεταλλευτεί για προσωπικό ή κομματικό όφελος».
Σήμερα γιατί είναι πιο εύκολο να έρθει κάποιος στα υπαίθρια γεύματα σε σχέση με τον πρώτο καιρό; «Οι άνθρωποι έρχονται πια πιο εύκολα, γιατί έχουν ξεπεράσει τη ντροπή, έχουν ξεπεράσει και το φόβο για το ποιοι ήμασταν. Κατάλαβαν ότι δεν είμαστε από κανέναν πολιτικό, ή κομματικό καλύτερα, φορέα, -γιατί κι αυτό που κάνουμε είναι πολιτική πράξη» εξηγεί. «Μπορεί να μην είναι κομματικοποιημένη, αλλά είναι πολιτική πράξη και θέλουμε να δείξουμε κι εμείς την αντίδρασή μας σ’ αυτά που συμβαίνουν στην Ελλάδα. Όχι τώρα, ανέκαθεν συνέβαιναν. Πάντα υπήρχαν οι λίγοι που πλούτιζαν εις βάρος των πολλών. Πάντα ήταν οι λίγοι που παίρνανε αυτά που άξιζαν οι πολλοί, οπότε είναι το ίδιο πράγμα».
Η επιλογή να παραμείνει η δράση ανεξάρτητη από κόμματα και φορείς είναι συνειδητή και παρόλο που θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι κάτι τέτοιο δημιούργησε δυσκολίες, ο ίδιος υποστηρίζει το αντίθετο. «Το να πραγματοποιηθούν τα γεύματα είναι εύκολο. Εμείς στηριζόμαστε αποκλειστικά και μόνο στην αλληλεγγύη των ανθρώπων, των απλών ανθρώπων. Για μας απλός άνθρωπος είναι ένας άστεγος, απλός άνθρωπος είναι κι ένας επιχειρηματίας αρκεί να μην θέλει να προβάλλει την επιχείρησή του. Έτσι όπως έρχεται ένας εργαζόμενος με το μεροκάματό του και φέρνει από το υστέρημά του, έτσι δεχόμαστε κι από έναν επιχειρηματία που έρχεται μόνο με το όνομά του, όχι ως επιχείρηση, και φέρνει τα τρόφιμα. Έτσι ξεκίνησε η κουζίνα και έτσι συνεχίζει. Ευτυχώς, είμαστε μια χαρά ακόμα».
Συμμετέχοντας στην Κοινωνική Κουζίνα συνειδητοποιείς πως το να καταφέρουν οι άνθρωποι να βρεθούν επί της ουσίας μαζί είναι ευκολότερο απ’ όσο μοιάζει και κυρίως, εκεί που δεν μπορείς να φανταστείς.
Η Βάσω πιστεύει ότι το σημαντικότερο κέρδος της είναι «ότι γνώρισα κι επικοινώνησα με ανθρώπους που, αν δεν μου δινόταν αυτή η ευκαιρία, ουδέποτε θα γύριζα το κεφάλι μου να δω, γιατί κάποιοι άνθρωποι, είτε από μόνοι τους είτε το σύστημα τους πετάει, βρίσκονται στο περιθώριο. Αν, όμως, καθίσεις και μιλήσεις μαζί τους είναι ενδιαφέροντες, μορφωμένοι, που μπορεί για κάποιο λόγο να βγήκαν στο δρόμο –ως χρήστες ή οτιδήποτε. Κι αυτό είναι το πιο ωραίο». Για τη Μαρία το μείζον είναι «η επικοινωνία, το να γεμίζει ο ένας τα κενά του άλλου».
Όσο η ώρα περνά και ο Κώστας Πολυχρονόπουλος ρυθμίζει τις λεπτομέρειες για τα επόμενα δύο γεύματα που έχουν να ετοιμάσουν την ίδια μέρα, γεννάται η απορία τι κερδίζει από όλο αυτό. «Αγάπη! Πολλή αγάπη και δεν υπάρχει μεγαλύτερος πλούτος από αυτό».
Αρκεί, ωστόσο, για να εξαλείψει την προσωπική ματαίωση; «Σίγουρα τώρα είμαι πιο γεμάτος κι ας είμαι και άνεργος. Είμαι περισσότερο άνθρωπος. Παίζει σπουδαίο ρόλο. Έλεγαν παλιά ότι κάτι κρύβεται μέσα μας. Εγώ κατάλαβα ότι μέσα μας κρύβεται ένας άλλος άνθρωπος ο οποίος είναι πάντα ελεύθερος κι είναι και πιο δυνατός απ’ όλους. Κρύβεται σε όλους. Αυτό είναι η αλληλεγγύη».
Κι έτσι αθόρυβα, αλλά βιαστικά, πήρε το καζάνι για τον επόμενο «μαγειρικό» προορισμό, το Θησείο.

Επιστροφή στα θρανία...

Αυτή η διαδοχή των εποχών και η επανάληψη των κύκλων είναι αναπόφευκτη, αλλά το καλό μέσα σ' όλα είναι πως ποτέ δεν γίνεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Κι έτσι μέσα στην αδιατάραχτη (κι αυτό δεν είναι κακό) σειρά συμβαίνουν πράγματα όμορφα, αναπάντεχα, που σε ξαφνιάζουν δίνοντας στην ρουτίνα μια νότα χαράς, ελπίδας κι αισιοδοξίας, κάνοντας όλα εκείνα που ξέρεις μ' έναν συγκεκριμένο τρόπο να μοιάζουν ολοκαίνουργια, πρωτόφαντα και γοητευτικά. Αυτή είναι αξία ανεκτίμητη.
Σήμερα ξεκινά η σχολική χρονιά για μικρούς, λίγο μεγαλύτερους, αλλά και για όλους. Κάποιοι φοβούνται το άγνωστο, άλλοι προσδοκούν το καινούργιο εναγωνίως, άλλοι μουτρώνουν για το καλοκαίρι που πέρασε (κι όμως είναι ακόμη εδώ), άλλοι αγχώνονται για τη χρονιά που έρχεται, τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις που κουβαλά, άλλοι χαίρονται που ξαναβρίσκουν τους φίλους τους κι άλλοι περιμένουν να τελειώσει επιτέλους αυτή η δωδεκαετής επανάληψη της επιστροφής σε ένα χώρο που μόνο χαρά δεν τους προκαλεί για να ξεκινήσει η ζωή τους. Για αυτούς τους τελευταίους βλέπετε αυτά τα δώδεκα χρόνια είναι απλώς μια ανυπόφορη, αλλά υποχρεωτική παρένθεση μέχρι τα 18 και την εισαγωγή σε μια σχολή και τη ζωή που θεωρητικά την ορίζεις με τον δικό σου τρόπο και όχι με τα μέτρα της μικρής κοινωνίας που λέγεται σχολείο.
Μιλώντας για μένα, ειλικρινά δεν νοσταλγώ τα σχολικά χρόνια, δεν θα γύριζα ποτέ ξανά σ' αυτά, για κανέναν λόγο. Είμαι ευτυχής που τέλειωσαν και η σκέψη να επαναληφθούν με γεμίζει τρόμο, ένας εφιάλτης.
Προφανώς και υπήρξαν ευχάριστες, όμορφες και σημαντικές στιγμές, όπως και άνθρωποι αντίστοιχα, αλλά το γενικό συναίσθημα δεν είναι όμορφο. Δεν μου έλειψε και δεν μου λείπει, χαίρομαι αφάνταστα που κάθε 11η του Σεπτέμβρη δεν χρειάζεται να πάω στο σχολείο και να συναντήσω ένα σωρό ανθρώπους που δεν με ενδιαφέρουν, να επιστρέψω στα άγχη για τα μαθήματα και τους βαθμούς (είμαι και αγχώδης άνθρωπος τί να κάνω;!) και να είμαι υποχρεωμένη για τους επόμενους εννέα μήνες να περνώ τη μισή μου μέρα εκεί και την υπόλοιπη διαβάζοντας μέσα στο άγχος για αυτό.
Γνώρισα -ελάχιστους είναι η αλήθεια, αλλά- καταπληκτικούς δασκάλους-καθηγητές και ανθρώπους, που μέσα στο σύνολο έκαναν τη διαφορά, γίνονταν το κίνητρο κι ο λόγος να προσπαθώ όλο και περισσότερο και να χαίρομαι που πηγαίνω στο σχολείο, ένα μέρος που ειλικρινά με αρρώσταινε λόγω άγχους, γιατί ως τέτοιο και μόνο το έβλεπα.
Όπως. λοιπόν, γίνεται εύκολα κατανοητό δεν ανήκω σε εκείνους που χαίρονταν κάθε Σεπτέμβρη, αλλά από την άλλη, θεωρούσα απαράδεκτο από τη στιγμή που το σχολείο μπορεί να σου προσφέρει ό,τι τέλος πάντων μπορεί, να μην εμφανίζεσαι, να κάνεις "κοπάνες", να είσαι ασυνεπής, να μην σέβεσαι τον χώρο, τους ανθρώπους, τον ρόλο που διαδραματίζει, ακόμη κι αν θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερος, ουσιαστικός, ενδιαφέρων και χρήσιμος.
Αυτό, λοιπόν, ας κρατήσουμε. Εκμεταλλεύσου τη γνώση, την παιδεία, τις δυνατότητες που μπορεί να σου προσφέρει, αλλά και τους ανθρώπους που έχουν όλοι την καλή διάθεση, ικανότητα και μεταδοτικότητα να σου ανοίξουν νέους γνωστικούς ορίζοντες και να σου δείξουν νέους τρόπους θέασης των πραγμάτων.
Στο κάτω-κάτω, κάποτε τελειώνει κι έρχεται η πραγματική ζωή με τις απομυθοποιήσεις, αλλά και τις δυσκολίες να σου διδάξει πως όλα για κάποιο λόγο είναι χρήσιμα, άλλα λιγότερο και άλλα περισσότερο.

Να έχετε μια δημιουργική χρονιά λοιπόν, εσείς οι μικροί κι εσείς οι μεγάλοι. Όσο για εσάς τους γονείς, μην πανικοβάλλεστε, μην συγκρίνετε τα παιδιά σας με τα υπόλοιπα, μην τα φορτώνετε με τις δικές σας προσδοκίες και απωθημένα. Να τα αγαπάτε, να τα στηρίζετε, να τους δείχνετε σεβασμό και να τους δίνετε κίνητρο, όχι την επιβράβευση, αλλά τον ανεκτίμητο πλούτο της γνώσης. Γιατί δυνατός είσαι όταν ξέρεις αυτά που οι ισχυρότεροι θα ήθελαν να αγνοείς. Εμφυσήστε τους την όρεξη να μαθαίνουν, να εμβαθύνουν στη γνώση πέρα από το σχολείο, όχι σαν υποχρέωση ή βαθμοθηρία, αλλά σαν μια εσωτερική ανάγκη.
Αυτά τα παιδιά θα είναι και ευτυχισμένα και χρήσιμα.
Και κάτι εξίσου σημαντικό: στο σχολείο μαθαίνεις να ξεχωρίζεις σιγά-σιγά τους ανθρώπους που θέλεις συνοδοιπόρους στη ζωή σου και εκείνους με τους οποίους δεν μπορείς να συμπορευτείς. Συνήθως δια της ατόπου, αλλά όταν είσαι μικρός -μη σου πω κι όταν μεγαλώσεις- έτσι μαθαίνεις, κάνεις επιλογές κι αν βγουν λαθεμένες την επόμενη φορά ξέρεις να τις αποφεύγεις. Εκτός πια κι αν δεν είσαι θιασώτης της ρήσης "το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού", αλλά ολίγον τι μαζοχιστής.
Κι όποιος είναι να μείνει, θα μείνει κι όποιος πρέπει να φύγει καλά θα κάνει. Μέσα σ' όλα αυτά μαθαίνεις να αγαπάς τον εαυτό σου όπως είναι, να αντέχεις τη διαφορετικότητά σου και να μην γίνεσαι μάζα, αλλά να μπορείς να συνυπάρχεις όσο πιο αρμονικά γίνεται στο σύνολο.
Καλή σχολική χρονιά!

Τα παιδιά που μεγάλωσαν απότομα μιλούν για ένα διαφορετικό κρυφτό...

Γερμανική Κατοχή και Έλληνες Εβραίοι, μια ιστορία που δεν βρήκε το χώρο που της αξίζει στην Ιστορία. Η Θεσσαλονίκη είχε έναν πολύ μεγάλο αριθμό Εβραίων, περίπου 50.000 μέσα σε πληθυσμό 250.000 κατοίκων. Οι Γερμανοί έφτασαν πρώτα εκεί, η Αθήνα ήταν ακόμη υπό Ιταλική κατοχή.
Στην αρχή ο φόβος ήταν υπόκωφος, κάτι περίμεναν, αλλά ακόμη τίποτε δεν είχε συμβεί. Μέχρι τη στιγμή που οι Εβραίοι έπρεπε να "δηλωθούν", ώστε να καταγραφούν σε λίστες και να μετακομίσουν στο γκέτο που δημιουργήθηκε γι' αυτούς. Τους επέβαλλαν να φορούν ένα αστέρι στο πέτο για να τους ξεχωρίζουν κι έτσι ξαφνικά έγιναν στιγματισμένοι για κάτι που δεν μπορούσαν να καταλάβουν.
Στην Κρήτη μία από τα ίδια, άνθρωποι που ως τότε δεν είχαν ασχοληθεί με την πίστη ή την καταγωγή τους, την όποια διαφορετικότητα, βρέθηκαν κυνηγημένοι. Μέσα σε καΐκια έφευγαν, όσοι μπορούσαν, κρυφά ή φυγάδευαν την οικογένειά τους στην Αθήνα. Η Ιταλική κατοχή ήταν μέσα στον όλεθρο μία ελπίδα, εκεί τουλάχιστον δεν τους κυνηγούσαν, δεν τους ξεχώριζαν. Το μη χείρον, βέλτιστον.
Στα Γιάννενα οι άνθρωποι ζούσαν αρμονικά, το σχολείο και η Συναγωγή ήταν στο τέλος της Μεγάλης Ρούγας. Τα νέα για τον κίνδυνο έφτασαν κι εκεί, όσοι μπόρεσαν κατέβηκαν στην Αθήνα, αλλά και πάλι κρύβονταν. Άλλαξαν ονόματα, ζούσαν με το φόβο και σαν φυλακισμένοι.
Κι οι Γερμανοί δεν άργησαν να μπουν στην Αθήνα. Ξαφνικά δεν υπήρχε πουθενά σωτηρία, τώρα πια κινδύνευαν παντού.
Στη Θεσσαλονίκη, στο κέντρο της πόλης στην Τσιμισκή, σ' ένα διαμέρισμα φιλοξενούνταν μια πενταμελής εβραϊκή οικογένεια από μία χριστιανική ενός γιατρού. 548 ημέρες κρυμμένοι, κλεισμένοι, να κοιτούν πίσω από τις γρίλιες το δρόμο για να μην τους δουν, σιωπηλοί για να μην τους ανακαλύψουν. 548 ημέρες, γιατί, όπως είπε και η Ροζίνα που τότε ως μικρό κορίτσι είχε ζήσει όλο αυτό, τον εγκλεισμό δεν τον μετράς με χρόνια ή μήνες, τον μετράς με μέρες. Μα κάθε μέρα ήταν κέρδος ζωής, γιατί ζούσαν άλλη μία μέρα.
Από εκείνο το παράθυρο πίσω από τις γρίλιες είδαν και το πογκρόμ των Εβραίων που είχαν συλληφθεί και θα οδηγούνταν στην Πολωνία. Ο πατέρας της έπεσε στα γόνατα και δάκρυσε, εκείνη παιδούλα, κοίταξε το πλήθος και μέσα σ' αυτό είδε μια μαυροφόρα ηλικιωμένη γυναίκα και την αναγνώρισε. Ήταν η γιαγιά της και μητέρα του πατέρα της. Τότε συνειδητοποίησε πόσο μεγάλη θυσία έκανε ο πατέρας της, θυσίασε την προηγούμενη γενιά για να σώσει την επόμενη...
Όποιος έκρυβε Εβραίους ήταν καταδικασμένος να τουφεκιστεί. Κι όμως, το μεγαλείο της ψυχής υπερνίκησε τον όποιο φόβο και έσωσαν τους ανθρώπους που έζησαν για να διηγηθούν αυτή τη φρικτή ιστορία.
Η Λέλα Καραγιάννη είχε 7 παιδιά. Προστάτευε και φυγάδευε Εβραίους. Οι Γερμανοί την συνέλαβαν, στο αυτοκίνητο που την οδηγούσε στο απόσπασμα εκείνη τραγουδούσε... Έσωσε αμέτρητες ανθρώπινες ζωές και δεν το μετάνιωσε μέχρι τέλους. Δεν τους πρόδωσε ποτέ. Εκείνοι της χρωστούν αιώνια ευγνωμοσύνη, τα παιδιά και τα εγγόνια τους δεν θα ξεχάσουν ποτέ σε ποιον οφείλουν τη ζωή τους.
Όταν οι Γερμανοί ανακοίνωσαν στους Ισραηλίτες ότι θα αφήσουν τα υπάρχοντά τους και μ' ένα μπόγο στον ώμο θα πάνε στην Πολωνία, αυτό που τους είπαν είναι πως θα τους δώσουν εκεί σπίτια και δουλειά. Κανείς τους δεν ήξερε για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, ούτε για τα κρεματόρια. Στοιβάχτηκαν, χειρότερα κι από ζώα, στα βαγόνια και χωρίς να το γνωρίζουν όδευαν προς το θάνατο.
Ο Μάριος θυμάται τη στιγμή που είδε από τη διπλανή αυλή τους Γερμανούς να έρχονται με τον πατέρα του, τον οποίο είχαν συλλάβει, στο σπίτι που τους φιλοξενούσε για να πιάσουν και την υπόλοιπη οικογένεια. Η μητέρα του πρόλαβε να τους ειδοποιήσει να φύγουν απ' το σπίτι, αλλά η μικρή του αδερφή έβγαινε όταν είχαν φτάσει πια οι Γερμανοί. Η πιτσιρίκα πήγαινε προς το μέρος του πατέρα της, ο οποίος της γύρισε την πλάτη για να μην τον αναγνωρίσει και καταλάβουν οι Γερμανοί ότι είναι η κόρη του. Η μικρούλα σάστισε και πήγε προς το διπλανό σπίτι που βρίσκονταν τα αδέρφια της. Ήταν η τελευταία φορά που τον είδαν. Ο επόμενος σταθμός για εκείνον ήταν το Άουσβιτς.
Όταν τελείωσε ο πόλεμος περίμεναν να γυρίσει, αλλά δεν γύρισε ποτέ κι ο Μάριος δεν ρώτησε τί του συνέβη. Πριν μερικά χρόνια πήγε στο Άουσβιτς και είδε τί είχε γίνει εκεί.
Λίγο πριν το τέλος του πολέμου και την ήττα της Γερμανίας, μια ομάδα κρατουμένων στο στρατόπεδο συγκέντρωσης είχε προσπαθήσει να ανατινάξει τα κρεματόρια. Μέσα σ' αυτήν την ομάδα ήταν 300 Έλληνες. Μέσα σ' αυτούς τους 300 ήταν ο πατέρας κι ο θείος του. Έβγαλε φωτοτυπίες τις σελίδες αυτέςαπ' το βιβλίο που τις περιείχε και τις μοίρασε παντού για να ξέρουν όλοι ότι ο πατέρας του "έδωσε έναν αγώνα πριν πεθάνει"...
Το 1944 ένα πλοίο γεμάτο Εβραίους, 300 τον αριθμό και ανάμεσά τους 80 παιδιά, ελληνικό πλήρωμα και Γερμανούς στρατιώτες έφευγε από την Κρήτη με προορισμό την Αθήνα και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Ένα αγγλικό συμμαχικό υποβρύχιο τορπίλισε το πλοίο, το οποίο βούλιαξε οδηγώντας στο θάνατο περισσότερους συμμάχους τους, παρά Γερμανούς.
Ένας μητροπολίτης μοίραζε ψεύτικες ταυτότητες στους Εβραίους στις οποίες αναγραφόταν πως είναι χριστιανοί ορθόδοξοι για να τους σώσει από το μίσος των ναζιστών. Βοήθησε να φυγαδευτούν πάρα πολλοί Εβραίοι. Απέδειξε, εκείνη την εποχή, ότι τελικά ο καλός χριστιανός δεν κάνει διακρίσεις απέναντι στους ανθρώπους, δεν τον αφορά κάτι τέτοιο.
Η Σέλλυ έχασε 25 κοντινούς συγγενείς της, ξαδέρφια, θείους, θείες, στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών.
Η Ευτυχία έκανε πάρα πολλά χρόνια να επισκεφθεί τα Γιάννενα. Δεν ήταν ίδια, οι φίλοι, οι γνωστοί, έλειπαν, τα οικεία σπίτια ήταν κλειστά και άδεια. Η Μεγάλη Ρούγα μίκρυνε ξαφνικά και το μόνο που ζήτησε από τα παιδιά της ήταν να μάθουν όποια γλώσσα θέλουν, εκτός από Γερμανικά. Δεν θα άντεχε να την ακούει μέσα στο σπίτι.
Η Ροζίνα δεν μισεί τους Γερμανούς, δεν μπορείς να περνάς τη ζωή σου μισώντας. Μισεί, όμως, όλους εκείνους που σήμερα προσπαθούν να μιμηθούν τους φασίστες του τότε.
Ο Σήφης γλίτωσε χάρη στην κουβερνάντα του την Αθηνά που έλεγε σε όλους πως ήταν το νόθο παιδί της για να τον προστατεύσει. Δεν θα πάψει ποτέ να την ευγνωμονεί για τη θυσία της δικής της νεανικής ζωής ώστε να σώσει τη δική του.
Ο Μάριος μαζεύει με την εγγονή του λουλούδια στους αγρούς και της μαθαίνει να ξεχωρίζει τις μαργαρίτες από τα χαμομήλια, τα οποία μάζευε εκείνος με τη γιαγιά του για να έχουν απόθεμα "γιατρικού" όταν γυρίσει ο καταπονημένος πατέρας του από το Άουσβιτς. Κι ας μη γύρισε ποτέ...
Μια συγκλονιστική ταινία του Βασίλη Λουλέ με μαρτυρίες πέντε επιζήσαντων Εβραίων. Ένας φόρος τιμής σε μια πλευρά της Ιστορίας που δεν αναδείχθηκε όπως της άξιζε, ένας φόρος τιμής στους σωτήρες τους, σε όλους εκείνους που διακινδύνευσαν τη ζωή τους για να τους προστατεύσουν με αυτοθυσία και μεγαλοψυχία, αλλά κυρίως με ανθρωπιά, χωρίς να τους πουν ποτέ ότι τους χρωστούν τη ζωή τους. Μια υπενθύμιση σε όλους μας ότι οι άνθρωποι δεν έχουν χρώμα, θρησκεία, φυλή, φύλο, γλώσσα, είναι απλώς και μόνον άνθρωποι. Όλα τα άλλα είναι ασήμαντα μπροστά στη ζωή και τον άνθρωπο.
Πάνω από 70 χιλιάδες Εβραίοι υπήρχαν στην Ελλάδα πριν την εισβολή των Γερμανών. Όταν έφυγαν, πάνω από 67 χιλιάδες και κάτι, είχαν χαθεί...
70 χιλιάδες άνθρωποι, εκ των οποίων οι 67 χιλιάδες έπαψαν να ζουν. Στην Θεσσαλονίκη, από 50.000 έμειναν 80 άνθρωποι.
Η Ιστορία δεν πρέπει να το ξεχνά, δεν πρέπει ποτέ να το ξεχάσει. Το ίδιο και όλοι εμείς.

Η ταινία προβάλλεται στην Αθήνα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος (κινηματογράφος Λαΐς, Ιερά Οδός 48, Κεραμεικός), ενώ στη Θεσσαλονίκη στο Ολύμπιον 2- Παύλος Ζάννας (πλατεία Αριστοτέλους 10).

Trailer "Φιλιά εις τα παιδιά" σκην. Βασίλης Λουλές

Μήπως τελικά έχουμε βάλει εδώ και καιρό τις πλάτες μας μέσα στα σκουπίδια;

Μήπως τελικά είμαστε μέσα στα σκουπίδια κι αρνούμαστε να το καταλάβουμε; Μήπως αποδεχτήκαμε να βουλιάζουμε στη δυσωδία και την έχουμε συνηθίσει τόσο που ό,τι και να μας πετάξουν το βλέπουμε δώρο;
Μήπως το "μαζί" δεν είναι αληθινό; Όταν μιλάμε με τους άλλους, επικοινωνούμε πραγματικά ή απλώς σπαταλάμε χρόνο, πολύτιμο χρόνο ζωής αδειάζοντας κάρτες κινητών και γεμίζοντας λογαριασμούς εταιριών τηλεπικοινωνίας;
Πόσες φορές περιμένοντας σε μια δημόσια υπηρεσία νιώσατε ότι όλοι ξαφνικά γίνονται επικριτές των πάντων, σαν να υπάρχει μέσα σε όλους μας μια κασέτα που επαναλαμβάνει όσα μεταδίδει η τηλεόραση στα δελτία ειδήσεων, σαν να γεννηθήκαμε για να μην φταίμε σε τίποτα, αθώοι όπως ήρθαμε στον κόσμο, μέχρι να θελήσουν να μας πάρουν τη σειρά; Τότε, αλλάζουν τα πράγματα! Τότε, δεν είμαστε στην ίδια μεριά των "θυμάτων" όλοι. Τότε αλλάζουμε στρατόπεδο, γινόμαστε εχθροί!
Πόσα ψέματα μπορούμε να καταπιούμε αμάσητα, αρκεί να χαϊδεύουν τον εγωισμό μας, να μας γλυκάνουν το χάπι, πριν μας αδειάσουν στον σκουπιδοτενεκέ; Πόσα "πρέπει" θέτουμε στον εαυτό μας με βάση ένα σωρό πράγματα που, ενώ είναι ανούσια, καταδυναστεύουν τη ζωή μας; Έχετε προγραμματίσει πότε μπορείτε να ερωτευτείτε; Πότε ακριβώς μπορείτε, διαφορετικά απλώς δεν γίνεται λόγω του προγράμματος που έχετε κάνει για τη χρονιά λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους;
Έχετε νιώσει πως το γεγονός πως έχετε ακόμη να φάτε ένα κομμάτι ψωμί και το μάθει ο Τόμσεν μπορεί να σημαίνει ότι προδίδετε τη χώρα σας; Έχετε αισθανθεί ένοχοι που δεν έχετε βγει ακόμη στην επαιτεία; Επιτρέψατε να σας φοβίσουν, λίγο-λίγο, μέρα με τη μέρα, ή ακόμη και επιθετικά μέσω του κατάφωρου φασισμού;
Είπατε ποτέ ότι φταίνε για όλα τα δεινά της χώρας οι ξένοι; Ότι είναι λιγότερο άνθρωποι από εσάς; Ακούσατε κάποιον να το λέει και δεν φέρατε αντίρρηση;
Μήπως η κρίση μας αδρανοποίησε, μας έκανε να μπούμε στον αυτόματο πιλότο, αποδεχόμενοι τιμωρίες που δεν μας αξίζουν;
Για όλα αυτά μιλά η παράσταση "Πλάτες μέσα στα σκουπίδια" του Κίμωνα Ρηγόπουλου. Ένα έργο πολύ δυνατό, που ισορροπεί αριστοτεχνικά μεταξύ της σκληρής αλήθειας και του χιούμορ. Ξεδιπλώνει την πραγματικότητά μας με όλα της τα τρωτά σημεία, με όλα της τα λάθη, τα παραστρατήματα και τις πλάνες και στον αντίποδα γλυκαίνει με την αισιοδοξία ότι υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που βλέπουν καθαρά, ότι υπάρχει ακόμη αγάπη, φλόγα και έχουμε τη δύναμη να ανατρέψουμε τα λάθη, γιατί "δεν μας πρέπει η σκυλίσια ζωή", αξίζουμε μια καλύτερη...
Κι είναι εκείνη η μαγική στιγμή με τον κ. Μωρόγιαννη στη σκηνή να απαντά στην υπάλληλο ασφαλιστικής εταιρείας που τηλεφώνησε για να του πουλήσει ένα πακέτο ασφάλειας ζωής, μετά από ώρα, αφού της λέει πως δεν έχει χρήματα, και τον ρωτά γιατί δεν της το είπε νωρίτερα, "γιατί μου ζήτησες πέντε λεπτά από τη ζωή μου κι εγώ ήμουν έτοιμος να σου δώσω πέντε χρόνια". Το κενό, το συναισθηματικό κενό των ανθρώπων δεν καλύπτεται έτσι απλά. Ο άνθρωπος πάντα θα διψά για επικοινωνία, για επικοινωνία ψυχής, καρδιάς, μυαλού, γιατί πάντα θα αποζητά την αλήθεια στα ψέματα των λέξεων. Γιατί πάντα θα θέλει λίγο χώρο στη ζωή των άλλων, μια γωνιά στο μυαλό και την καρδιά των άλλων. Κι η μοναξιά πολλές φορές δεν κρύβεται στο πλήθος, μα είναι πιο εύκολο να κάνεις πως δεν την βλέπεις, τους διευκολύνει όλους.
Το κείμενο και η σκηνοθεσία του Κίμωνα Ρηγόπουλου είναι τόσο εύστοχα, γεμάτα δύναμη, συναίσθημα, αλήθειες κι όχι εύκολες κι επιδερμικές συγκινήσεις, λαϊκισμό ή επιφανειακά αστειάκια. Είναι ένα έργο με ποιότητα, ουσία, βάθος κι αλήθεια, χωρίς φόβο, επιτήδευση και υποκρισία. Με εξαιρετική υποκριτική, ωστόσο, από τους ηθοποιούς που είναι ένας κι ένας.
Ένας πολύ μικρός χώρος καταφέρνει να γεμίζει από τις ερμηνείες των συντελεστών που ξέρουν πολύ καλά τί κάνουν και είναι φανερό πόσο έχουν αγαπήσει αυτή τη δουλειά, χωρίς άλλες πλάτες από πίσω, παρά μόνο τις δικές τους, το ταλέντο και την πίστη στο έργο που ανεβάζουν.
Ευτυχώς, αυτός ο χειμώνας, πέρα από τις γνωστές και καθιερωμένες παραστάσεις-κράχτες, έχει μια πλειάδα εξαιρετικών παραστάσεων από ανθρώπους με πολύ ταλέντο και απεριόριστη αγάπη για το θέατρο. Καλλιτέχνες που αποφάσισαν ν' ανεβάσουν έργα που ήθελαν και στα οποία πιστεύουν με όλη τους την καρδιά, έχοντας συνειδητοποιήσει ότι μπορεί και να μην βγάλουν κέρδος, αλλά θέλουν να το τολμήσουν. Και πραγματικά, αξίζουν την προσπάθεια, τον κόπο, την επιμονή.
Είναι μεγάλη ευκαιρία και τύχη να πάμε να παρακολουθήσουμε αυτές τις παραστάσεις. Κατ' εμέ, είναι μέσα στις καλύτερες φετινές παραγωγές και πιστέψτε με, φέτος είδα πολλές και κυρίως πάρα πολύ καλές. Εύχομαι να δω ακόμη περισσότερες και τόσο καλές όσο η συγκεκριμένη.

"Πλάτες μέσα στα σκουπίδια" (25 στιγμιότυπα καθημερινής ζωής με φόντο την κρίση)
Παίζουν: Έλενα Αρβανίτη, Βασίλης Βλάχος, Χρήστος Ευθυμίου, Γιώργος Μωρόγιαννης, Τζένη Σκαρλάτου.

Κείμενο- Σκηνοθεσία: Κίμων Ρηγόπουλος

Αλεξάνδρεια- πολυχώρος τέχνης
Σπάρτης 14, πλατεία Αμερικής
Τηλ: 210 86 73 655

Πέμπτη: 19.30, Παρ-Σάβ. 21.15, Κυριακή: 18.30
Τιμές εισιτηρίων: 15ευρώ ενιαίο,10 ευρώ μειωμένο (Πέμπτη)